BENJAMIN FttANKLIN. 
‘217 
franklin kende het opwekken van electrische toestanden door 
inductie en hij had daarvan een heldere voorstelling, die ook goed 
paste in het kader zijner theorie, als hij afstooting aannam tusschen 
de natuurlijke electriciteit der lichamen en die der positieve lading. 
FRANKLiN schreef aan zijn vriend kinnersley, dat hij liever alles tot 
aantrekking had herleid. Wij zien hierin den invloed van Newton 
met zijn algerneene aantrekkingskracht. Maar, wijsgeer van natuur 
als FRANKLiN was, heette het toch ook : „but, besides that attrac- 
tion seems in itself as unintelligible as repulsion”. En denkend aan 
de causae verae : »If not, and repulsion exists in nature, and in 
magnetism, why may it not exist in electricity ?” Het electrisch 
worden van een metalen conductor bij de nadering van een gewre- 
ven glazen plaat, verklaarde hij aldus: de natuurlijke electriciteit van 
den conductor wordt afgestooten door de positieve lading van het 
glas; daardoor verkrijgt het meest verwijderde gedeelte van den con- 
ductor een overmaat en het naast bij zijnde een te kort aan electri- 
citeit ; m. a. w. is het eerste positief, het tweede negatief geladen. 
Verwijdert men de glazen plaat, dan vloeit de electriciteit op den 
conductor terug en vertoont zij geen electrische 'verschijnselen meer. 
Raakt men den laatsten echter met den vinger aan, voordat de 
glazen plaat weggenomen wordt, dan vloeit er electriciteit naar de 
aarde af en de conductor heeft nu een blijvende negatieve lading. 
Op dezelfde wijze begreep hij de werking van de Leidsche flesch. 
De electriciteit, op het binnenbekleedsel gebracht, stootte de natuur- 
lijke electriciteit op het buitenkleedsel af, die naar den grond afvloeide; 
zoo had weder het eerste een overmaat, het laatste een te kort aan 
electriciteit en die afstooting belette ook het aanvullen van het te kort 
uit de omgeving. Daarmede was nog wel geen rekenschap gegeven 
van het eigenaardige der condensator- werking, maar was de Leidsche 
flesch in haar hoofdwerking toch begrijpelijk geworden. 
Het was voor franklin nu ook niet moeilijk om het feit te ver- 
klaren, hetwelk zijn waarnemingen aan het licht gebracht hadden, 
dat de wolken niet alleen negatief maar ook positief geladen konden 
zijn. Induceerende werkingen en ontladingen tusschen de wolken 
onderling waren daarvoor voldoende. Van het denkbeeld, dat voor 
de electriciteit der wolken de zee de bron was door de wrijving 
van zout en water tegen elkander, was hij reeds in 1753 terug ge- 
komen. „Living far from the sea, I had then no opportunity of ma- 
king experiments on the sea water, and so embraced this opinion 
too hastily”. Hij begreep toen, dat het lichten van de zee geen elec- 
trisch verschijnsel was. 
