18 
BENJAMIN FRANKLIN. 
De klassieke proeven van volta, die het nieuwe tijdperk openden 
van de Galvanische of stroomende electriciteit, kwamen door een 
brief van ingenhousz ter kennis van franklin. Men schreef reeds 
1782. franklin ging er niet meer op in. »I thank youcc, schreef hij. 
»for the account you give me of M. volta’s experiment. You judge 
rightly in supposing that I have not much time at present to consider 
philosophical matters*. Ook over het magnetisme heeft hij zijn ge- 
dachten laten gaan. Reeds in 1773 schreef hij hierover op een wijze, 
waaruit bleek, dat van hem als natuuronderzoeker op een nieuw of 
verwant terrein geen baanbrekende experimenten of theorieën meer 
te verwachten waren »As to the magnetisme, schreef hij aan dubourg 
swhich seems produced by electricity, my real opinion is that these 
two powers of nature have no affinity with each other, and that 
the apparent production of magnetisrn is purely accidental«. Het 
magnetisme op zich zelf beschouwde hij naar het model van zijn 
electriciteitsleer op een wijze, die langen tijd de natuurkundigen 
voldeed. Hij nam in het ijzer een magnetische vloeistof aan, die aan 
de ééne zijde van een magneet in verdichten, aan de andere zijde in 
verdunden staat aanwezig was. »Maar«, zeide hij, »op geenerlei wijze 
kunnen wij het geheele ijzer of positief of negatief maken. In dit 
opzicht verschilt magnelisme van electriciteit. » Hij werkte zijn theorie 
uit, zoowel met het oog op het tijdelijk magnetisme van week ijzer 
als op het blijvende van staal. Er zouden trouwens nog heel wat 
jaren verloopen en heel wat nieuwe wetenschap gemaakt moe- 
ten worden, voordat de eenheid van magnetisme en electriciteit vast- 
gesteld en in een helder licht geplaatst was. 
Wij hebben franklin’s onderzoekingen op het gebied der electriciteit 
in het volle licht gesteld, omdat hier fcijn groote verdienste als natuur- 
kundige gelegen en hier de groote naam verworven is, die hij als 
man der wetenschap bezat. Wij hadden daarbij de gelegenheid, om 
hem te doen kennen als den grooten volger en geestverwant van 
newton, die, wars van metaphysische bespiegelingen onder de vanen 
der positivistische wijsbegeerte, een nieuwe provincie voor de natuur- 
wetenschap veroverde. 
Ook andere natuurkundige onderwerpen trokken franklin’s aan- 
dacht en brachten hem tot het doen van proeven en het geven van 
theoretische beschouwingen. Het bleef hier echter bij op zich zelf 
staande studies, die wel elk afzonderlijk vaak voortreffelijk waren, 
doch geen baanbrekend karakter hadden. Wij vermelden ze daarom 
alleen, zonder er nader op in te gaan, om de veelzijdigheid van 
franklin als natuurkundige te doen uitkomen. 
