BENJAMIN FRANKLJN. 
229 
»If you happen again to see general Washington, assure him of 
my very great and sincere respect, and teil him that the old generals 
here amuse themselves in studying the accounts of his operations, 
and approve highly of his conducU. Zoo schreef franklin uit Parijs; 
zoo eerde de eene groote man den anderen. Overigens was franklin 
geen bewonderaar van den oorlog als zoodanig. Na het sluiten van 
den vrede schreef hij aan banks te hopen, dat de menschen als rede- 
lijke wezens voortaan hun geschillen zouden beslechten, »without 
cutting throats, for in my opinion, there never was a good war or 
a bad peace«. Toen er spoedig daarop sprake was van een verbond 
tusschen Engeland, Frankrijk en Amerika heette het in een schrijven 
aan hartley: «American would be as happy as the Sabine girls, if 
she could be the means of uniting in perpetual peace her father and 
her husband. What repeated follies are those repeated wars!« 
Niet lang daarna keerde franklin en nu voor goed weder naar 
Amerika terug. «The desire, however, of spending the little remainder 
of life with the family is so strong as to determine me to try at least 
whether I can bear the motion of the ship. If not, I must get 
them to set me on shore somewhere in the Channel, and content 
myself to die in Europeoc. Zoo schreef hij in 1785 uit Passy, terwijl 
de toebereidselen voor de reis gemaakt werden. Een ongeneeslijke 
kwaal, de steen, had hem aangetast. Hij begreep, dat zijn levenstaak 
spoedig afgewerkt zou zijn. Trouwens de jaren waren geklommen. 
Hij mocht aan het verlangen gehoor geven, verdienstelijk als hij zich 
gemaakt had jegens het vaderland. Het congres stemde toe in de 
aanvraag om terug geroepen te worden en jefferson werd aange- 
wezen als zijn opvolger als gezant der Yereenigde Staten bij Frankrijk. 
Onder het luiden der klokken en het donderen der kanonnen 
werd de groote vaderlander bij de aankomst in Amerika welkom 
geheeten. Met welkomsbrieven en adressen werd hij overstroomd. 
Washington was een der eersten, die het woord tot hem richtten. 
In een adres van de «American Philosophical Society « heette het: »Sir, 
it reflects honor on philosophy, when one, distinguished for his deep 
investigations, and many valuable improvements in it, is known to 
be equally distinguished for his philanthropy, patriotism, and liberal 
attachment to the rights of human nature«. Op dat oogenblik was 
franklin wellicht de meest populaire man van de Oude en Nieuwe 
wereld . 
Nog was de tijd van rust voor hem niet aangebroken. Het „repos- 
ailleurs” was ook zijn devies en de medeburgers konden hem nog 
niet missen ; franklin onder de levenden en niet in volle werk- 
