BOEKBESCHOUWING. 
Beknopt leerboek der Natuurkunde, door Dr. z. p. bouman. Eerste 
deel, Tweede Druk. Te Groningen, bij j. b. wouters, 1906. 
Prijs f 1.75. 
Dat dit leerboek, in ons land, in vier jaren een tweeden druk be- 
leefde, getuigt van zijn goede ontvangst. Ik geloof inderdaad dat 
menig leeraar in de natuurkunde behoefte gevoelde aan zoo’n boek, 
dat zonder te willen doen zien wat hij alleen hun toonen kan: de 
wijze waarop de krachten werken en waarop men ze naar zijn hand 
kan stellen, bij zijn leerlingen het omslachtig dictaat verving. 
Er is een tijd geweest dat kwistig geïlustreerde leerboeken niet 
gemist konden worden, dat zij een onmisbaar surrogaat vormden 
voor degelijk onderwijs van allen, die woonden buiten het bereik 
van de centra der wetenschap; de tijd toen zoo velen ter eigen be- 
kwaming in natuurwetenschap naar boekenstudie waren verwezen. 
Wij voelen wat zij misten; wat zouden wij, oudjes, aan pouillet — 
müller, wat de jongeren aan wüllner gehad hebben, zonder rijke, 
van rees of van der waals? Wij waren al blij als we die zinsto- 
rende prachtfiguren konden voorbij lezen met een hoog voelend 
»niet noodigcc. 
Maar die tijd is lang voorbij; sedert over ons gansche land hoogere 
burgerscholen — en gymnasia? — zijn verspreid, waar kundige en 
in de kunst van experimenteeren ervaren leeraars voorzien zijn — 
of, waar ze dit niet zijn, het behoorden te wezen — van de noodige 
hulpmiddelen, nu bestaat er geen enkele reden meer om, wat men 
door onmiddelijke waarneming kan vernemen, afgebeeld te willen zien. 
Mij komt het voor, en een jaren lange praktijk in zeer verwante 
vakken vestigde die overtuiging, dat men bij zijn onderwijs in na- 
tuurkunde, behalve aan flinke instrumenten, alleen behoefte heeft 
aan een boek dat correct codificeert, duidelijk het geleerde weer- 
geeft en, hier en daar aan de hand van een schetsteekening, in het 
geheugen terugroept wat daaraan mocht ontsnappen. Te veel figuren 
— en ook te veel afleiding van formules in den tekst — storen den logi- 
schen gedachtegang, leiden dien af van het natuurkundig onderwerp 
zelf, dat men onder de knie wil krijgen. 
Of nu het boek, dat hier aangeboden wordt, aan deze eischen 
voldoet? Ik heb het niet geheel gelezen en ik geloof ook niet dat 
eenig criticus een leerboek, dat aan zijn oordeel wordt onderworpen, 
in zijn geheel leest. Maar met het 8e Hoofdstuk, »Warmte«, heb ik 
van naderbij kennis gemaakt; en toen ik dat had doorgelezen begreep 
ik het zoo spoedig beleven van een tweeden druk. 
Haarlem, 10 februari 1906. 
v. d. v. 
