268 
LEDERBEREIDING EN WETENSCHAP. 
zij echter — zooals vroeger reeds is medegedeeld — op bindweefsel, 
en dus ook op de lederhuid, een oplossende werking uit, waarbij de 
interfibrillaire stof (het coriïne van reimer) het eerst schijnt te 
worden aangetast. Dit maakt het leder losser en smijdiger (bij zool- 
leder zijn deze eigenschappen niet gewenscht; huiden voor zoulleder 
bestemd, worden daarom vaak niet gekalkt, maar gesmart). 
Voorts doet de kalk het huidleder zwellen. 
De hoeveelheid kalk, die men in de praktijk bezigt, is nogal ver- 
schillend ; zij beweegt zich, bij voorbeeld, tusschen 6 en 30 gram per L. 
water. Aangezien kalk slechts weinig oplost (bij 15—20° ongeveer 
1,3 gram/L.) heeft dit ook weinig invloed. Wel heeft de ervaring 
geleerd, dat een kalkbak, die reeds eenige malen heeft gediend (ten- 
minste als men haar, zoo noodig, door toevoeging van kalk op sterkte 
houdt) sneller werkt dan een versche. Volgens hetgeen hierboven is 
medegedeeld, bevat een dergelijke gebruikte kalk vrij wat huidweef- 
sel in opgelosten toestand, maar tevens heeft zich daarin een rijk 
bacteriën- leven ontwikkeld. De vraag kan dus gesteld worden: 
Is het de kalk of zijn het bacteriën, resp. de daaruit ontstaande 
enzymen , die hoofdzakelijk op het huidweefsel inwerken ? 
Bij het smartproces is het natuurlijk geen kalk, maar het zou 
ammonia kunnen zijn, dat door de werking der bacteriën op het 
huidweefsel is gevormd, villon en schmitz-dumont hebben dienaan- 
gaande proeven genomen; en de uitkomsten van die proeven, ofschoon 
eenigszins tegenstrijdig, komen daarin overeen, dat er een bacterie 
bestaat, die meer in ’t bijzonder oplossend op de slijmlaag in werkt. 
Volgens schmitz-dumont is dit een Streptococcus , die zelfs in een vrij 
sterk antiseptisch middel (kaliumxanthogenaat) leven kan en o.a. 
ammonia doet ontstaan, hetwelk zeer waarschijnlijk de bacteriën- 
werking ondersteunt. 
Volgens villon is ook in de kalkbakken de bacteriën werking 
hoofdzaak en de kalk werkt slechts als antisepticum, doodt dus an- 
dere schadelijke en niet zoo weerstandbiedende organismen. Daaren- 
tegen zijn door von schroeder (Dingl. Pol. J., 1896) proeven geno- 
men, die tot een geheel tegenovergestelde uitkomst schijnen te voeren. 
Terwijl villon zegt, dat »la peau ne se dépile pas en présence de 
la chaux après stérilisation,« meent von schroeder, dat »die Vorbe- 
reitung der Haut zum Enthaaren durch den Aescherprozess 1 ) von Bak- 
teriën überhaupt unabhangig und nur eine Wirkung der alkalischen 
Reaktion des Kalkes ist«. von schroeper’s proeven schijnen met 
veel zorg te zijn genomen en wekken onwillekeurig vertrouwen; alleen 
*) De behandeling met kalk heet „Aeschern”. 
