270 
LEDERBEREIDING EN WETENSCHAP. 
der huid samen, dan zou men veeleer geneigd zijn dit aan dezelfde 
oorzaak toe te schrijven, als bijv. bij de roode bloedbolletjes, volgens 
de onderzoekingen van hamburger. Roode bloedbolletjes zwellen in 
zeer verdunde zout-opiossingen en ook in zuiver water zoodanig op, 
dat zij barsten en de kleurstof in de oplossing of in het water over- 
gaat. Daarentegen geschiedt dit niet meer in geconcentreerdere zout- 
oplossingen boven een voor verschillende stoffen verschillende, doch 
vrij scherp te bepalen grens. Volgens hamburger bestaat namelijk 
het bloedbolletje uit een protoplasma-net, in welks mazen zich een 
roodgekleurde, meer of minder vloeibare inhoud bevindt. Het proto- 
plasma-net laat wèl water, doch niet de daarin opgeloste stoffen door. 
En de opgeloste stoffen oefenen zoowel binnen als buiten eenen met 
de concentratie toenemenden, osmotischen druk uit; zoodat bij een 
overmaat van den inwendigen osmotischen druk de bolletjes onder 
opslorping van water zwellen en bij bepaalden overmaat barsten. 
Bij het huidweefsel is echter een dergelijke bouw niet waarschijnlijk, 
terwijl ook het vermogen van zoutoplossingen om de huid te doen 
zwellen op geheel andere wijze van de concentratie afhangt. En de 
schijnbaar geheel structuurlooze gelatine, die bovendien tot het huid- 
weefsel in zoo nauw verband staat, heeft dezelfde eigenschap in niet 
minder mate. hofmeister (Archiv. f. exp. Pathologie u Pharmako- 
logie, 1891) heeft het zwellingsvermogen van gelatine met dat van 
een georganiseerd weefsel (dierlijke blaas) nauwkeurig vergeleken en 
bevonden, dat zij zich in dit opzicht geheel analoog gedragen. Voor 
het onderzoek volgt hieruit het belangrijke voordeel dat men : 
Het zwellingsvermogen — tenminste in eersten aanleg — evengoed 
aan gelatine-platen als aan dierlijke huid kan bestudeer en. 
De proeven zijn dan niet alleen gemakkelijker, maar ook nauwkeu- 
riger te nemen, omdat het veel beter doenlijk is steeds een materiaal 
van dezelfde samenstelling te bezigen. 
Toch wordt nog dikwijls de zwelling van het huidweefsel, en 
daarmede ook van gelatine, aan den osmotischen druk toegeschreven 
en naar verklaringen in die richting gezocht. Een dergelijke onder- 
stelling is voorzeker geoorloofd ; want er zijn verschillende onderzoekers 
— waaronder van de meest bevoegde — die aan stoffen als gelatine 
(en dan natuurlijk ook aan de huid substantie) een structuur toeschrijven 
als die van de bloedbolletjes volgens hamburger: een net- of raat- 
vormig geraamte, in welks mazen zich een vloeistof bevindt. Zoowel 
het geraamte als de vloeistof zouden dan uit gelatine en water 
bestaan, maar in verschillende verhouding; en de mazen zouden zóó 
fijn zijn, dat zij alleen onder zeer gunstige omstandigheden r/iet het 
