278 
OVER HET GEBRUIK DER ATMOSFERISCHE STIKSTOF 
productie, maar daarvoor is ook kunstmatige vergrooting der vrucht- 
baarheid door kunstmest noodig. 
Als stikstofhoudende kunstmest worden voornamelijk gebruikt sal- 
peter of ammoniumzouten. De laatste worden in den bodem door 
bacteriën in de eerste omgezet en dan door de plant opgenomen; 
de uitwerking van de ammoniakstikstof is ongeveer 85 pCt. van 
die der nitraatstikstof. 
De salpeter werd tot voor zeer korten tijd alleen geleverd door de 
uitgebreide lagen salpeteraarde van Chili en Peru, die de natuur 
daar bijeengebracht heeft. Deze salpeteraarde is voor ongeveer 50 pCt. 
natriumnitraat, terwijl de andere helft voor ’t grootste deel uit keu- 
kenzout, verder uit andere natriumzouten, magnesiumzouten en voor 
plm. 15 pCt. uit water en onoplosbare stoffen bestaat. Door breken, 
uitloogen en uitkristalliseeren wordt de voor de kunstmest zoo waar- 
devolle chilisalpeter verkregen. In Duitschland werd de in 1892' 
ingevoerde chilisalpeter voor c.a.'82 pCt. gebruikt als kunstmest. 
10 pCt. voor het maken van salpeterzuur, 5 pCt. voor de fabrieken 
van kaliumsalpeter, en het overige voor andere doeleinden. De totale 
uitvoer uit de vindplaatsen is in de laatste 10 jaar met ruim 50 pCt. 
toegenomen en bedroeg in 1905 ruim anderhalf millioen ton, waar- 
van in Europa bijna 3 / 4 en in Amerika, Vereenigde Staten, ruim 
werd gebruikt. Waar op het oogenblik naar schatting nog 100 
millioen ton aanwezig is, zal, als het verbruik zoo blijft toenemen 
als in de laatste jaren, de salpetervoorraad in 1923 opgebruikt zijn. 
Nu zal, als de voorraad kleiner wordt, de prijs zeer waarschijnlijk 
stijgen en daarmee ook de vraag wel kleiner worden. We hebben 
dus nog niet zoo vlug uitputting der salpetervelden in Zuid-Amerika 
te wachten ; echter staat ons dat toch over 40 of 50 jaar voor de 
deur, d.i. in minder dan anderhalve eeuw na het begin der exploitatie. 
De ammoniakstikstof wordt meestal aan den bodem toegevoegd 
in de verbinding ammoniumsulfaat, dat voor ’t grootste deel gemaakt 
wordt uit het ammoniakwater der lichtgasfabrieken. 
Cijfers van de hoeveelheid dezer productie heb ik niet voldoende 
kunnen verkrijgen ; eene vergelijking van het gebruik er van met dat 
van salpeter is dus niet te maken. De jaarproductie blijft in ieder 
geval echter ongeveer stationnair, zoodat ook het ammoniumsulfaat 
niet zal kunnen aanvullen, wat we aan de salpeter gaan verliezen. 
Dat er sedert lang naar andere bronnen voor geschikte stikstof- 
verbindingen gezocht wordt, is begrijpelijk na bovenstaande cijfers 
en, waar in de atmosfeer een zoo groote hoeveelheid vrije stikstof 
aanwezig is — de gebonden stikstof is slechts één millioenste deel 
