ALS KUNSTMEST. 
285 
C is dus de concentratie van de verbinding NO, enz. K is een kon- 
stante en gewoonlijk voor bepaalde scheikundige stoffen afhankelijk 
van temperatuur en druk. 
Al dadelijk veroorlooft het systeem, dat wij hier bespreken, een 
vereenvoudiging van deze evenwichtsformule. 
De scheikundige werking verloopt zonder volumeverandering van 
het gasmengsel ; want aan beide tegengestelde scheikundige werkingen 
nemen evenveel moleculen deel. Wanneer we dus voor de concentratie 
M , . TT ^ 
=r zetten dan is V ^ = v' — V 
Y NO n 2 o 2 
en krijgen we dus: 
M* 
NO 
M M 
= K. 
Dit voert dus tot het besluit, dat de evenwichtsverhouding onafhan- 
kelijk is van het volume, dus ook van den druk van het gasmengsel. 
Boven deelde ik mede, dat lord rayleigh dit besluit reeds genomen 
had. ’t Heeft dus geen voordeel, ook volgens de theoretische verklaring 
niet, om, zooals door velen werd voorgesteld, onder verhoogden druk 
te werken. Gewoonlijk is dit niet het geval; dit onafhankelijk zijn 
van den druk komt zelden voor bij dergelijke scheikundige werkingen. 
Uit de evenwichtsformule blijkt ook, dat er een maximale hoeveelheid 
NO gevormd zal worden, als er evenveel moleculen stikstof en zuurstof 
aanwezig zijn ; want als M q = M n is dan is hun product een maxi- 
mum, dus dan wordt ook M nq zoo groot mogelijk. Nu is deze gunstige 
conditie voor de vorming van het oxyde in de lucht niet vervuld, 
want daar is, zooals bekend is, de verhouding der beide elementen stik- 
stof en zuurstof als 4:1. Toch zal het zeer waarschijnlijk voor de 
techniek financieel niet loonend zijn de lucht met zelfs de goed- 
koopste zuurstof te mengen, daar het voordeel van het hierdoor 
verkregen hooger gehalte aan NO niet opweegt tegen de kosten 
der toegevoegde zuurstof. Wanneer uit lucht ongeveer 5 pCt. NO 
ontstaat (dit gehalte wordt op het oogenblik in de techniek nog 
niet bereikt) zou dit, door de hoeveelheden stikstof en zuurstof gelijk 
te maken verhoogd kunnen worden tot slechts 6,3 pCt. cavendish 
nam, zooals boven wérd vermeld, om meer salpeterzuur te krijgen, 
een mengsel van 3 maat-deelen zuurstof en 7 maat-deelen lucht; 
terwijl lord rayleigh, om de stikstof vollediger te oxydeeren, een 
mengsel van 11 deelen lucht tegen 9 deelen zuurstof nam. Beiden 
vermeerderden de hoeveelheid zuurstof in verhouding tot de hoeveel- 
