326 
TETS OVER HOOTBROEI. 
zelfs onmogelijk maken en kan het sterkst aangetaste hooi aan de 
lucht vanzelf ontbranden. Het is een z.g. pyrofoor geworden. 
Van dergelijke pyroforen ontmoet men reeds eenige bij het elemen- 
taire onderwijs in chemie. Gele fosfor, waarvan een oplossing in zwa- 
velkoolstof op een stuk filtreerpapier is gegoten, blijft bij verdamping 
van het oplossingsmiddel zóó fijn verdeeld achter, dat door de ver- 
meerderde aanraking met de lucht en de hierdoor versnelde oxydatie 
de fosfor in korten tijd zóó warm wordt, dat deze de ontbrand ings- 
temperatuur bereikt, m a.w. dat] de langzame verbranding in eene 
met vlam overgaat. 
Ook de onzuivere fosforwaterstof, zooals die b.v. ontstaat uit fos- 
forcalcium en water, ontbrandt „vanzelf” in de lucht. 
Wordt ferro-oxalaat (zuringzuur ijzeroxydule) verhit in een stroom 
waterstof, of ook zonder waterstof in een gewoon reageerbuisje, mits 
de temperatuur niet te hoog worde opgevoerd, dan blijft fijn ijzer- 
poeder achter, dat bij het uitschudden uit het buisje een mooien 
vonkenregen vertoont. 
Wat nu de zelfontbranding van hooi aangaat, gaf Ranke, die in 
1873 een geval van brand door hooibroei in de buurt van München 
beschreef, het bewijs dat het verkoling kan zijn, wat het hooi tot 
een pyrofoor maakt. Want, zooals we beneden zullen zien, verhit men 
versch hooi bij afsluiting der lucht tot ca. 300°, dan kan het bij 
verwijdering uit het glazen kolfje vanzelf ontbranden. 
Op welke wijze echter de hooibroei intreedt is nog niet volkomen 
verklaard !). In zijn „Ernten und Konservieren der landwirtschaftlichen 
F uttermittef’ (1900) geeft Dr. C. Böhmer nochtans een hoofdstuk 
getiteld : „Wissenschaftliche Erklarung der Selbstentzündung”. Hij 
onderscheidt twee verschijnselen : le de verandering van hooi in een 
donkergekleurde massa, de hooikoolstof (een fysiologisch en chemisch 
proces), en 2e de ontbranding van de koolstof en van de ontstane 
gassen. Temperatuursverhooging dient natuurlijk altijd aan de zelf- 
ontbranding vooraf te gaan, doch het is duidelijk dat zij niet altijd 
zoo aanzienlijk zal zijn dal de ontbrandingstemperatuur bereikt wordt. 
De zelfverwarming, althans het begin er van, wordt toegeschreven 
aan de levendige vegetatie van mikro-organismen, welke aanleiding 
geeft tot exothermische chemische processen. Bij een normaal verloop 
doet ze alleen de vochtigheid verdampen en doodt ze de schimmels, 
9 Ik zocht deze verklaring te vergeefs in de grootere Duitsche werken 
over landbouwscheikunde van Ad. Mayer en van Von der Goltz, 
alsook in het bekende Nederlandsche werk van G. Reinders : Landbouw 
en Veeteelt. 
