IETS OVER HOOIBROEI. 
338 
procentisch zijn vermeerderd, de beide andere verminderd l ). 
Wanneer men nu meent : daar hooibroei kan plaats hebben in een 
steriele bus, is het een chemisch proces, dan zou deze conclusie toch 
te voorbarig zijn. In de eerste plaats zou het juister zijn te beweren : 
kan het een chemisch proces zijn. Maar de geheele nabootsing in den 
thermostaat is volstrekt niet in overeenstemming met het broeien in 
een hooiberg. In de bus is uiterst weinig zuurstof beschikbaar, in den 
hooiberg is een aanmerkelijke hoeveelheid voorhanden. En dan: zelfs 
bij een broeiproef van drie maanden gelukte het niet een pyrofore 
massa te verkrijgen. 
Uitgaande van het denkbeeld: hooibroei is een chemisch proces, 
m.a.w. de verschillende splitsingsproducten hebben hun ontstaan te 
danken aan de inwerking van de in de plantendeelen aanwezige 
stoften op elkaar, hebben Boekhout en Ott de Vries getracht de 
„broeistof” d.i. de stof welke de veranderingen teweegbrengt, te iso- 
leeren 2 ). Zij extraheerden verschillende hoeveelheden hooi met water, 
met zoutzuur van 2 pCt., en met natronloog van 2 pCt. Na uittrek- 
king met kokend water en droging werd het hooi vier weken in de 
rotatiebus verhit. Het was toen donker gekleurd en bevatte mieren- 
zuur ; ook uit de analyse bleek dat er „broei” was opgetreden. Onder 
de in water oplosbare verbindingen, bijv. de plantenzuren, schuilt 
de broeistof dus niet. Een dergelijk negatief resultaat kregen Boekhout 
en de Vries ook met zoutzuur en met loog. 
Het beschreven onderzoek, dat uitging van het denkbeeld : hooi- 
broei is een chemisch proces, was als het ware een reactie tegen de 
beschouwing er van als een biologische werkzaamheid, o.a. van F. Coiin 
(zie boven), die wel is waar de hooibroei niet had behandeld, maar 
wiens zienswijze men hierop had overgebracht. 
De eenige weg, die tot beslissing in dezen strijd kan leiden, is 
volgens Miehe die van sterilisatie en enting, benevens het bakteriologisch 
onderzoek van hooi 3 ). Miehe komt tot het resultaat, dat gesteriliseerd 
hooi niet broeit. Een sterilisatie van slechts 10 minuten bij 100°, 
wellicht ook bij lagere temperatuur, was voldoende om het broeien te 
voorkomen. Werd dit gesteriliseerd hooi bevochtigd met water, dat 
in aanraking was geweest met hooi, aarde, enz., dan trad terstond 
verhitting op. Uit het bakteriologisch onderzoek bleek dat er inder- 
daad een hooiflora bestaat. Sommige mikroorganismen, zooals Oïdium, 
') Wie bepalingen van de ruwe vezelstof heeft gedaan weet dat de cijfers 
hiervan niet veel vertrouwen verdienen. 
2 ) Centralblatt für Bakteriologie u.s.w. 2 Abt., 1906, XV, S. 568. 
3 ) Ibid. April 1906, XVI, S. 241. 
