334 
IETS OVER HOOIBROEI. 
hebben een tamelijk laag temperatuurmaximum en zullen spoedig 
te gronde gaan. Een thermofïle bacil, misschien de „mikrokokkus” 
van Cohn, is een bewegelijke staafjesbakterie met temperatuurgren- 
zen van 40° en 70°. 
Bij het begin van den hooibroei, welke wellicht te vergelijken is 
met de fermentatie van tabak, omdat ook hier een zelfverwarming 
van gestorven, vochtige plantendeelen optreedt, ontwikkelen zich in 
het vochtige hooi groote massa’s mikro-organismen, die zich voeden 
met bestanddeelen, welke uit het hooi diflimdeeren. Ze ademen in- 
tensief, evenals eventueel nog levende plantendeelen; de warmte, 
hierdoor ontstaan, blijft in het hooi, dat een slechte warmtegeleider 
is, zoodat de temperatuur steeds stijgt, waardoor de ademhaling weer 
levendiger wordt. Totdat eindelijk de temperatuur bereikt is welke 
door de taaiste mikroorganismen niet meer wordt verdragen. Dan 
daalt de temperatuur en ze stijgt niet weer, omdat de ophooping 
der stofwisselingsproducten der organismen hun verdere ontwikkeling 
verhindert . 
Maar het proces kan ook gestuit worden door gebrek aan vocht. 
Wordt het niet gestuit, dan volgt op het biologische proces, laat ons 
zeggen de gisting, later een droge destillatie en een langzame oxydatie, 
welke in enkele gevallen, zooals we uiteengezet hebben, aanleiding 
kan geven tot vuurverschijnselen. 
Is de hooibroei nog niet volkomen verklaard, het laatste bedrijf 
schijnt, wegens den hoogen warmtegraad, een zuiver chemisch proces 
te zijn, dat moet worden mogelijk gemaakt door hetgeen ik een paar 
maal noemde: de inleidende gisting. Dat chemicaliën zooals kalk en 
keukenzout den hooibroei kunnen tegengaan is m.i. als een be- 
vestiging hiervan te beschouwen. 
Wageningen , Mei 1906. 
