358 
(tRASSÉN ën granen. 
soorten juist in liet goede stadium van rijpte zijn, terwijl andere 
reeds te oud en weder andere nog te jong zullen zijn. De oudere 
geven een hard en' weinig voedzaam hooi; de jonge hebben nog niet 
al hun bladeren en takken ontplooid. Beide worden dus op een 
ongunstig oogenblik van hun leven afgemaaid, en geven dus in de 
gezamenlijke opbrengst verlies. Vandaar dat men op het landbouw- 
kundig proefstation te Svalöf in Zweden op het denkbeeld gekomen 
is, om de bestanddeelen van een hooiland aan een nauwkeurige 
studie en een scherpe keur te gaan onderwerpen, ten einde te trach- 
ten wel de mengsels te behouden, maar hunne samenstelling zóó te 
regelen dat alle bestanddeelen ongeveer tegelijkertijd rijp worden, 
d.w.z. dien toestand van ontwikkeling bereiken, waarin zij het 
meeste voedsel in den gemakkelijkst verteerbaren vorm aanbieden. 
Dezelfde overwegingen gelden natuurlijk ook voor weilanden en 
voor klavervelden, in één woord voor al die gewassen, die als groen 
voeder worden gekweekt. Daartoe belmoren in Zweden ook sommige 
soorten van erwten en wikken. Men heeft nu gevonden, dat de plaats 
van den stengel, waarop de eerste bloemen gezeten zijn, in een nauw 
verband staat tot de snellere of langzamere ontwikkeling van het 
geheele gewas. Sommige ondersoorten beginnen reeds in den steel 
van een der eerste bladeren te bloeien, andere pas veel later. De 
eerste zijn dan ook in haar geheele ontwikkeling voorlijk, de andere 
achterlijk. Men kan dus reeds bij het uitzaaien van kleine aantallen 
van planten de vroege, late en gemiddelde rassen uitzoeken en iso- 
leeren, om dan, na vermenigvuldiging gedurende enkele jaren, door 
een vergelijkende proef de uitkomst definitief te beoordeelen. Voor 
zoover de ervaring thans reeds reikt, vindt men dan de aangeduide 
correlatie bevestigd. 
Een ander punt is de grootte van de zaadkorrel. Elk zaad bestaat 
uit de schil en den inhoud. De schil is opgebouwd uit vliezige en 
houtige, taaie, moeilijk verteerbare en aan voedsel arme bestanddeelen, 
terwijl het voedsel in den inhoud neergelegd is in cellen met uiterst 
dunne en teere wanden. De verhouding tusschen schil en inhoud is 
dus een groote factor in de voedingswaarde van het zaad ; hoe dikker 
en hoe harder de schil is, des te geringer wordt, als al het andere 
gelijk blijft, de handelswaarde per kilogram. Nu heeft een uitvoerig 
vergelijkend onderzoek aan het licht gebracht, dat deze verhouding 
in verband staat tot de grootte van het zaad. Men kan dit verband 
kortweg uitdrukken in de stelling, dat grootere zaden betrekkelijk 
dunnere schillen hebben dan kleine. Daaruit volgt, dat in een kilo- 
gram zaad meer voedsel ep minder moeilijk verteerbare bestanddeelen 
