GRASSEN EN GRANEN. 
359 
zullen zijn als de korrels groot, dan wanneer zij klein zijn. Groot 
zaad heeft dan ook, vooral bij granen, sinds overoude tijden gegolden als 
een hoofdpunt in de aanbeveling van een ras. De regel geldt echter 
algemeen, b.v. ook bij klaver, wikken en erwten, en zij geldt daaren- 
boven zoowel voor de verschillende zaden van eenzelfde plant, als bij 
vergelijking van verwante verscheidenheden. De grootte der korrels 
is dan ook een der voornaamste vragen, waarnaar de waarde van 
zaaizaad beoordeeld wordt. 
Trouwens het is een algemeene regel, dat de absolute en de be- 
trekkelijke grootte der onderdeden van een plant niet op dezelfde 
wijze van uitwendige omstandigheden afhangen. Of juister gezegd, 
zoo de absolute grootte toe of afneemt, geschiedt dit voor verschil- 
lende organen in soms zeer verschillende mate. Vergelijkt met b.v. 
dwergvariëteiten met de soort waartoe zij behooren, zoo plegen de 
eerste in verhouding grooter bloemen en een dichter loof te hebben 
dan de laatste. Men ziet dit het fraaiste als men beide photographeert, 
en wel zóó, dat zij daarbij op gelijke grootte gebracht worden. Was 
de evenredigheid der deelen bij de dwergen dezelfde als bij de soort, 
dan zouden beide photographieën hetzelfde beeld moeten geven, maar 
dit is volstrekt niet het geval. 
In het late najaar zijn de bloemen van vele planten kleiner dan 
in den zomer, maar zij wijken dan ook in allerlei andere opzichten 
af. De lengteverhouding tusschen stijl en meeldraden is veranderd 
en soorten die zich in den zomer niet zelf kunnen bevruchten, kun- 
nen dit in den herfst dikwijls wel. Bij dubbele bloemen neemt de 
graad van vulling af en in verband daarmede de vruchtbaarheid niet 
zelden toe. Ook de kleur verandert in den herfst. Hetzelfde vindt 
men als men in den zomer de bloemen van zwakke zijtakken met 
die der hoofdassen vergelijkt. Zoo wisselt algemeen de onderlinge be- 
trekking der deelen met de absolute grootte van het geheel, en zoo 
verandert dan ook de verhouding van voedsel en schil in de zaden. 
Daarbij komt dan, dat in de pluimen en aren van grassen en 
granen de bloemgrootte op een zeer bepaalde wijze afhangt van 
de plaats, die elk in de bloemgroep inneemt. Verder heeft men ge- 
vonden, dat deze plaats ten nauwste samenhangt met de wijze van 
vertakking. Daardoor is b.y. bij de haver de bouw van de pluim, 
de groepeering, lengte en vertakking harer zijtakken een gewichtig 
onderwerp van studie geworden, dat het thans aan deskundigen mo- 
gelijk maakt om op een akker, uit de talrijke met elkander gemengde 
ondersoorten, juist die exemplaren uit te kiezen, door welker ver- 
menigvuldiging men hopen mag betere rassen te zullen verkrijgen. 
