GRASSEN EN GRANEN. 
361 
c(e drie meeldraden en de stamper. De meeldraden bestaan elk uit 
een grooten helmknop en een helmdraad, die in den bloemknop nog 
zeer klein is. De stamper is de jonge graankorrel en op zijn top 
van twee pluimvormige stengels voorzien. Bij den bloei verlengen zich 
de helmdraden plotseling en buigen zich de stengels naar buiten; 
tevens openen zich de helmknoppen om het stuifmeel naar buiten 
te laten komen. 
Behalve de genoemde deelen liggen in de gras- en graanbloemen 
nog twee kleine orgaantjes, die den naam van zwellichaan jes voeren 
en bestemd zijn om het opengaan der bloemen te bewerken. De 
kroonkafjes worden door hen uiteen gedrukt en zijn daarb u zelven 
geheel passief. De bouw en werking van deze lichaampjes zijn als 
volgt. Zij zijn in den ongeopenden bloemknop dun en schub vormig en 
alleen aan hun voet eenigszins verdikt. Zij passen juist in de ruimte 
tusschen het vruchtbeginsel en het onderste kroonkafje en vullen, 
met de meeldraden, die ruimte geheel aan. Hun vliezig bovenste ge- 
deelte ondergaat geen veranderingen, maar de verdikte voet is in 
staat, onder opname van betrekkelijk groote hoeveelheden water, aan- 
zienlijk aan te zwellen en 5 — 6, soms zelfs 10 malen dikker te wor- 
den dan hij was. Deze aanzwelling gebeurt daarbij met groote kracht 
en dientengevolge wordt een drukking op het onderste kroonkafje 
uitgeoefend, waarbij het vruchtbeginsel en het daarachter gelegen 
bovenste kroonkafje als steunpunten dienen. Men ziet gemakkelijk 
in, dat hierdoor de beide kaf j es uit elkander gedrukt worden. Echter 
biedt hun verbinding, langs de randen, daarbij weerstand, en zoolang 
de zwelling niet sterk genoeg is om dien weerstand te over winnen, 
kan zij geen beweging, maar alleen een toenemende spanning ten 
gevolge hebben. Eindelijk echter wordt die spanning zoo groot, dat 
de kafjes elkander loslaten, dan wordt plotseling het onderste geheel 
vrij en kan dus door de zwellichaampjes omlaag gedrukt worden. 
Vele grassen en de meeste granen bloeien in den vroegen ochtend- 
stond. In een grooter of kleiner aantal hunner bloempjes zwellen 
die orgaantjes dan op, terwijl de toenemende warmte en zonnestralen 
het geheele proces bevorderen en regelen. Het gevolg is dat nagenoeg 
op een zelfde oogenblik, of ten minste snel na elkander, de rijpe 
bloempjes zich openen, een wijde klove tusschen beide kroonkafjes 
makende en stengels en meeldraden naar buiten schuivend. Het is 
zeer de moeite waard, dit schouwspel waar te nemen, vooral om het 
verrassende van het schoksgewijze verloop. Daarbij komt, dat in den 
gespannen toestand dikwijls een kleine uitwendige schok voldoende 
is om het openen te weeg te brengen, zoodat men dit in menig 
