374 
DE ROL DER STIKSTOF 
weer terug ia een eenvoudige verbinding, als ammoniak. Deze is 
echter geen goede voedingsstof. Toch gaat zij niet voor de planten 
verloren, want in den grond die haar sterk absorbeert, zijn orga- 
nismen, die ammoniak omzetten in nitraten, n.1. de nitrificeerende 
bacteriën of nitrobacteriën. *) 
Vroeger hield men deze omzetting voor een zuiver chemische wer- 
king. Daar Schlösing en Müntz in 1878 zagen, dat dit proces van 
uitwendige omstandigheden afhangt, zooals temperatuur en anaes- 
thetica, dacht men aan de werking van organismen. Alle pogingen 
om die organismen met de gewone bacteriologische methoden uit den 
bodem te isoleeren mislukten, totdat in 1890/91 Winogradsky daarin 
slaagde. In 1887 had hij de levenswijze van Beggiatoa, de zwavel- 
bacterie, bestudeerd, waarbij het hem gebleken was, dat dit organisme 
beter groeit, indien weinig organische stof aanwezig is. Daarom 
trachtte hij ook de nitro-bacteriën te kweeken op een voedingsbodem 
met weinig organische stof; echter zonder resultaat, totdat hij een 
geheel anorganischen voedingsbodem ging gebruiken. 
Hierin ontstond een sterke nitrificatie; binnen 14 dagen was al de 
ammoniak uit de oplossingen verdwenen. In deze cultures waren 
nog velerlei bacteriën. Hoew r el ’t aantal soorten door herhaalde over- 
enting wel verminderde, slaagde hij er op deze manier toch niet in 
de bacteriën te scheiden. 
Boven op de vloeistof kwam eene troebeling, waarin hij de nitri- 
liceerende bacteriën zocht. Hierin vond hij 5 soorten van organismen, 
die echter geen van allen de oorzaak der nitrificatie bleken te zijn. 
Die vond hij onder in de vloeistof, in het bezinksel van koolzure 
magnesia als in slijm gedoken ovale bacteriën. Bij ’t kweeken van 
deze bleek, dat door toevoeging van een carbonaat van een der 
aardalkaliën de nitrificatie sterker werd ; verder, dat, indien weinig 
ammoniak werd toegevoegd, er meer nitraat ontstond. Toch bleef er 
steeds een hoeveelheid nitriet in de cultuur. Dit kwam niet door ongun- 
stige cultuurvoorwaarden, want, niettegenstaande het hem gelukte 
een cultuur, die per dag 9 m.gr. stikstof nitrificeerde, op een 
nitrificatie van 22.7 m.gr. te brengen, door het oppervlak 4 maal te 
vergrooten en dus het toetreden der lucht te verbeteren, toch bleef 
in deze virulente cultuur nitriet; ja de hoeveelheid nam toe. Zijn 
vermoeden, dat hier twee organismen werkzaam waren, waarvan het 
eene ammoniak in nitriet omzet en het andere nitriet in nitraat, 
bleek juist. Toen hij van een cultuur, die sterk nitriet vormde, een 
*) Ammoniak = NH„, nitrieten b.v. kaliumnitriet = KN0 1( nitraten b.v. kalium- 
nitraat == KN0 3 . 
