DE ROL DER STIKSTOF 
3 82 
kernen absorbeeren de bacteriën en de knolletjes blijven onwerkzaam. 
4o. De bacteriën veroorzaken knolletjes en zijn krachtig werkzaam. 
5o. De binnengedrongen bacteriën zijn zoo virulent, dat er weinig 
bacteroïden ontstaan en de plant in groei achter blijft bij de met 
minder krachtige bacteriën geënte planten. 
60 . De bacteriën treden in zwakke planten meer op als parasieten, 
voeden zich ten koste van de plant en veranderen niet in bacte- 
roïden, leveren dus geen voedsel. 
Werkzame knolletjes maken de plant immuun voor bacteriën van 
dezelfde of mindere virulentie. Komen b.v. bij een watercultuur 
knolletjes aan het boven water staande deel der wortels, die krachtig 
kunnen werken, dan ontstaan in het water, ook na herhaalde enting, 
geen knolletjes. Worden de planten jong geïnfecteerd, dan vindt men 
ook later gewoonlijk alleen bovenaan knolletjes, daar de plant door 
de eerste knolletjes voor verdere infectie immuun wordt. Weinig 
virulente bacteriën vormen de knolletjes slechts aan de worteluit- 
einden, daar ze niet eerder kunnen indringen, voordat de plant haren 
stikstofvoorraad verbruikt heeft. 
Soortgelijke ervaringen hebben ook wij bij onze cultuur van Vlin- 
derbloemigen, op geënten en ongeënten grond, die sommige lezers 
misschien op de biologische tentoonstelling hebben gezien, opgedaan. 
Is de bacterie in de knolletjes der verschillende Leguminosen 
dezelfde ? Terwijl de bacteriën zich in cultures gewoonlijk gelijk ge- 
dragen en ook bacteriën uit de knolletjes van de eene vlinderbloe- 
mige zich na eenige generaties volkomen aan andere vlinderbloemigen 
aanpassen, zijn er volgens Hiltner toch waarschijnlijk twee soorten, 
n.1. Rhizobium Beycrinckii (= Bacillus Beyerinckiï ), die in Lupine 
en Rhizobium radicicola (= Bac. radicicola), die in boonen voorkomt. 
Behalve Leguminosen zijn ook andere planten in staat door middel 
van lagere organismen vrije stikstof te binden. Zoo vond Hiltner in 
1896 dat de Els , door middel van den fungus in zijn wortel knolletjes, 
Schinzia Alm of Frankia subtilis genaamd, in staat is, in stikstof- 
vrijen grond te leven. Evenzoo Elaeagnus , de Olijfwilg. 
Pudocarpus, een conifeer, die in knolletjes veranderde zij wortels 
bezit, dicht opgevuld met de hyphen van een fungus, werd door 
Nobbe en Hiltner 5 jaar lang gekweekt in een kuip met stikstof- 
vrij zand ; hierin groeide zij uitstekend. 
Hiltnq:r meent, dat de fungus, dien men in Lolium temulentum , de 
giftige dolik, vindt, ook de vrije stikstof assimileert en spreekt het 
vermoeden uit, dat ook de sterke woekeringen door parisitaire fungi 
veroorzaakt, de zoogenaamde hypertrophieën, ontstaan doordat de 
