384 
DE ROL DER STIKSTOF 
ontwikkelden zich groene Algen. Eerst konden deze organismen niet 
in de vloeistof leven, door gebrek aan stikstof. Door chemische ana- 
lyse bleek, dat er stikstof in de vloeistof was gekomen. 
Bij het onderzoek vond Winogradsky twee soorten draadbacteriën 
en een bacteriesoort, die bij sporenvorming spoelvormig aanzwelt. 
Het bleek dat de eerste saprophyten zijn, zelf geen stikstof kunnen 
binden en niet de oorzaak waren van de boterzuurgisting. Het ge- 
lukte hem de andere, die hij Clostridium Pasteur ianum noemde, te 
isoleeren, door ze in het luchtledige op aardappels uit te zaaien. Na 
de isoleering gaf Clostridium in de cultuur vloeistof geen gisting en 
stikstofbinding, doch wel, als hij de zuurstof wegnam, of de beide 
andere bacteriën toevoegde. Clostridium moet dus in van de lucht 
afgesloten ruimten leven en is in staat vrije stikstof te binden. Zijn 
er organismen aanwezig, die de zuurstof verbruiken, dan kan deze 
soort ook in den bovengrond leven. Die organismen moeten echter 
eerst hun werkzaamheid beginnen en dus met zeer weinig stikstof- 
verbindingen kunnen leven, dan pas kan Clostridium zich ontwikke- 
len en hun verder de benoodigde stikstof leveren. Tevens kan Clostri- 
dium rietsuiker, dextrose, laevulose en andere koolhydraten vergisten, 
eenerzijds (45 pCt. van de suiker) in boterzuuren azijnzuur, ander- 
zijds (55 pCt. van de suiker) in waterstof en koolzuur. Deze gisting 
levert de energie noodig voor de stikstofverbinding. 
Over de vraag hoe deze plaats vindt, is men het niet eens. Wino- 
gradsky denkt, dat de waterstof, die als gistingsprodukt in statu 
nascendi ontstaat, zich met stikstof tot ammonia verbindt. 
Gerlach en Vogel nemen aan, dat de stikstof zich als zoodanig 
met organische koolstofverbindingen tot eiwit verbindt. Loew verge- 
lijkt de stikstofassimileerende werking van de bacteriën met die van 
fijn platina, dat met lucht sporen ammoniumnitraat vormt. 
Zeer waarschijnlijk bezitten ook andere bodemorganismen het ver- 
mogen vrije stikstof te binden. Zoo kan Azotobacter chroococcum volgens 
Beyerinck vrije stikstof assimileeren, misschien in verbinding met an- 
dere bacteriën, misschien zelfstandig. Tot nog toe zijn verder geen 
bacteriën gevonden, die vrije stikstof binden; maar dit komt misschien 
doordat zij de gevormde verbindingen niet in hun lichaam ophoopen, 
zooals Clostridium en Azotobacter doen. 
In elk geval is in ruwkultures de winst steeds veel grooter; mis- 
schien wordt dit veroorzaakt door andere bacteriën, die de stikstof- 
bindende werking bevorderen of door Algen. In de natuur toch leve- 
ren vooral Algen aan deze bacteriën de benoodigde koolstofverbindin- 
gen; zoo vindt bij cultures in de buitenste zandlagen, als er Algen 
