386 
DE ROL DER STIKSTOF 
hierin slaagde hij ; het bleek n.1., dat de bacteriën, door ze zorgvul- 
dig te drogen, in sporenvorm overgaan en dus later onder gunstige 
omstandigheden zich weêr kunnen ontwikkelen. Hierdoor werd het 
tevens mogelijk de bacteriën gemakkelijk te verzenden. Voor de toe- 
passing ontvangt men n.1. 3 pakjes. No. 1 bevat gemalen suiker, 
kaliumphosphaat en zwavelzure magnesia; no. 2 gewoonlijk een prop 
watten met de bacteriën; no. 3 ammoniumphosphaat. Door nu het 
eerste pakje in een emmer water op te lossen en er dan pakje 2 bij 
te doen, verkrijgt men na 24 uur eene troebele vloeistof. Nu doet 
men er pakje 3 bij en laat nogmaals 24 uur staan. In de melkwitte 
vloeistof vindt men dan bij mikroskopisch onderzoek tal van staaf- 
vormige bacteriën, die zich sterk bewegen. Bij onze reeds genoemde 
cultuurproef bleek duidelijk, hoe krachtig deze Amerikaansche bacte- 
riën werkzaam zijn. Want, terwijl de verschillen tusschen de plan- 
ten met en zonder bacteriën bij die gewassen, welke wij met ent- 
aarde, dus grond waarop het vorig jaar Vlinderbloemigen gekweekt 
waren, behandelden, betrekkelijk gering waren, bestonden er tusschen 
de potten zonder en die met nitragine van dezelfde soort treffende 
verschillen. De laatste planten hadden vele en zeer duidelijke knolletjes. 
Indien een boer zich nooit schuldig maakt aan roofbouw en voor 
geregelden wisselbouw met juiste bemesting zorgt kan de grond lang 
een rijken oogst leveren; de organismen in den bodem toch zorgen, 
dat de hoeveelheid stikstof voldoende blijft. 
Wordt op een land jaren achtereen hetzelfde gewas verbouwd, dan 
gaat de grond, niettegenstaande goede bemesting, toch hoe langer 
hoe minder opbrengen; de planten kwijnen en worden ziek. 
Gedeeltelijk komt dit door secundaire oorzaken, b.v. doordat de 
parasieten op dat gewas zich in hooge mate ontwikkelen en een 
nieuwe generatie dus veel kans loopt, ook ziek te worden. 
Maar de primaire oorzaak is, dat de bodem voor dat bepaalde ge- 
was uitgeput is. Er zijn aanduidingen, dat ook hier bacteriën in het 
spel zijn. 
Door steriliseering kan een dusdanige bodem weer meer opleveren, 
terwijl een „gezonde” grond door die bewerking geen verandering 
ondergaat. Omgekeerd wordt de „gezonde” bodem door begieten met 
een uittreksel van uitgeputten minder. Ook is het mogelijk, dat de 
grond, door ophooping der stoffen uitgescheiden door de wortels van 
de plant, voor die bepaalde plant ongeschikt wordt. 
Daar men bang was, dat de opbrengst van den grond, speciaal aan 
tarwe, geen gelijken tred kon houden met de sterke toename der 
bevolking, doordat de planten geen voldoende stikstof beschikbaar 
