4 
WÉTEN SCHAPPELIJK BIJBLAD. 
stoffen zijn. Een eenerzijds open haarbuisje wordt met de te onder zoe 
ken oplossing gevuld en onder het dekglas van een praeparaat geschoven, 
waarin spermatozoïden juist uit de antheridiën uittreden. Bevat zulk 
een buisje appelzuur of een appelzuur-zout, zoo ziet men de zaaddiertjes 
der varens er heen zwemmen en er in binnendringen alsof het een 
archegonium-hals ware. Die der mossen worden op dezelfde wijze door 
rietsuiker aangelokt. 
Bengt Lidforss heeft nu op deze wijze de spermatozoën van de gewone 
paardestaarten onderzocht. Deze kunnen door hun aanzienlijke grootte 
bij zwakker vergrooting bestudeerd worden en bevelen zich daardoor 
tevens voor demonstratie aan. Om antheridiën te krijgen moet mende 
sporen op uitgekookten grond uitzaaien; daarop kiemen de prothalliën 
gemakkelijk en veilig, terwijl zij op gewonen grond meest door allerlei 
wieren overwoekerd worden en te gronde gaan . Appelzuur en zure appel- 
zure-kali en -kalk werken op hun spermatozoën evenals bij de varens. 
Maar daarenboven worden deze door maleïnezure zouten aangelokt, doch 
niet door fumaarzure zouten. In dit opzicht komen de Equisetums met 
de varens en Salvinia overeen, terwijl de spermatozoën van Isoëtes volgens 
Shibata w^l door fumaarzure-, maar niet door maleïne-zure zouten wor- 
den aangelokt. 
Zeer merkwaardig is het feit, dat ook chloorcalcium en sommige andere 
calcium-zouten de zaaddiertjes van Equisetums en Salvinia zich naar de 
bron van het diffundeerend zout doen richten en bewegen. Men vult, 
om dit te zien, de haarbuisjes met een oplossing van 0.1 pCt. CaCL : 
zij hoopen zich dan in die buisjes aan en blijven daarin langen tijd levend . 
Gebruikt men een hoogere concentratie, dan geschiedt het indringen 
wel sneller, maar de te sterke zout-oplossing doodt de spermatozoën snel. 
{Ber. d. d. bot . Ges., XXIII, Heft 7, Aug. 1905, blz. 314). d. v. 
De brandharen van Euphorbiaceeën hebben, bij de geslachten 
Dalechampia en Tragia, een bizondere structuur . Zij bevatten in hun toe- 
gespitst gedeelte een kristalster, waarvan één kristal tien- en meerma- 
len langer is dan de overige; dit kristal reikt tot in den uitersten top van 
het haar. Stoot nu een dier tegen zulk een haar, dan scheurt de ge- 
spannen celwand en de scherpe punt van het kristal dringt in de huid 
binnen en veroorzaakt daar een wondje, dat aan het vergif der cel toe- 
gang tot het inwendige geeft. Soms breekt ook de punt daarbij in het 
lichaam af. 
Deze kristalcellen zijn geen epidermis-cellen, maar worden onderhuids 
aangelegd en groeien door de opperhuid naar buiten. Daarbij heffen zij 
drie of vier der aangrenzende opperhuidcellen op, die zich dan met de 
kristalcel tot een lang en stevig haar van eigenaardigen bouw ontwik- 
