36 
OVER LEVENSDUUR EN DOOD IN HET DIERENRIJK. 
wand om het zaad gelegenheid te geven vrij te komen , ten einde de 
eieren te kunnen bevruchten. 
Zoo was het reeds lang bekend, dat bij de bijen het mannetje sterft 
bij de paring , en men meende , dat hij werd doodgebeten door de 
koningin. Hernieuwde onderzoekingen hebben echter bewezen , dat dit 
niet het geval is , maar dat het mannetje tijdens de paring plotseling 
sterft, en dat de koningin, om zich te bevrijden van het lijk, het 
lichaam van het paringsorgaan afbijt. Reeds vroeger zagen wij , dat 
vele vlinders , ééndagsvliegjes en andere insecten onmiddellijk sterven , 
nadat zij eieren hebben gelegd. 
Dergelijke gevallen eener noodlottige werking van de voortplanting 
zijn echter slechts uitzonderingen en men kan haar geenszins als de 
uitsluitende oorzaak van den natuurlijken dood beschouwen , zooals door 
sommige natuuronderzoekers gedaan wordt; wij hebben hier veeleer 
te doen met eene bovenmatige verstoring van het evenwicht in het 
levensproces, eene plotselinge overprikkeling van het zenuwstelsel, die 
niet spoedig genoeg te herstellen is. Men kan deze verschijnselen mis- 
schien ’t best vergelijken met die zeldzame gevallen onder de menschen , 
waarin de dood het gevolg is van hevige aandoening ; zoo verhaalt 
de geschiedenis , dat sulla tengevolge van een aanval van drift , leo x 
door hevige blijdschap stierf. Want het staat vast , dat , indien tengevolge 
van de eene of andere oorzaak de groote krachtsinspanning of sterke 
overprikkeling bij genoemde insecten niet plaats heeft, het dier ook 
nog eenigen tijd langer leeft; men mag hier dus eigenlijk niet spreken 
van een natuurlijken dood. 
Allicht zou men geneigd zijn den dood te beschouwen als iets 
noodzakelijks, verbonden aan de natuur van elk levend organisme, 
even goed als b. v. het ijs , tengevolge van zijn physische natuur , 
soortelijk lichter is dan water. Hoe waarschijnlijk ons dit toeschijnen 
moge , is het toch geenszins het geval ; want de beperktheid van het 
leven is geen eigenschap , die aan alle organismen toekomt. Er z ij n 
een groot aantal lagere wezens, die niet behoeven te 
sterven. Natuurlijk kunnen zij vernietigd worden; kookhitte, vergif 
enz. kunnen hen wel dooden , maar zoolang hunne levensvoorwaarden 
behoorlijk vervuld worden , zóó lang leven zij ook. 
Wij bedoelen hier vele ééncellige diertjes en planten , infusiediertjes , 
amoeben, ééncellige wieren en dergelijke; deze wezens bestaan slechts 
uit ééne cel, uit een klompje korrelige eiwitstof, die de grondstof 
uitmaakt van alle levende weefsels en die met den naam van pro- 
