DE WINTERSLAAP. 
73 
oppervlak en eene onbedekte huid) , dan zal de temperatuur van het 
organisme misschien nog iets boven die van de omgeving blijven, 
maar stellig niet veel. Is de warmteproductie echter groot en het 
warmteverlies niet zoo aanzienlijk, dan zal de temperatuur veel meer 
boven die van de omgeving blpven, maar toch nog daarmee wisse- 
len. Deze wisseling wordt nu bij vele dieren door bijzondere middelen 
tegengegaan en wel , doordat bij daling van temperatuur de warmte- 
productie verhoogd , de warmteafgifte verminderd wordt en bij rijzing 
der temperatuur het tegenovergestelde plaats heeft. 
Bij vele dieren echter met geringe warmteproductie verminderen de 
levensverrichtingen in intensiteit door inwerking van koude en worden 
zij verhoogd door invloed van warmte. Maar ook sommige dieren met 
grootere warmteproductie zijn hieraan onderhevig. Men zou dus twee 
groepen van dieren kunnen aannemen : 
1°. bij wie door daling van de buitentemperatuur verhooging en 
door stijging omgekeerd vermindering van de levensverrichtingen te- 
weeg wordt gebracht b. v. zoogdieren en vogels) ; 
2°. bij wie door daling van de buitentemperatuur vermindering 
en door stijging omgekeerd verhooging van de levensverrichtingen 
wordt veroorzaakt (b. v. kikvorschen , slangen , insecten). 
Bij de eerste groep van dieren zal de temperatuur ongeveer gelijk 
kunnen blijven. Gewoonlijk echter is bij eene lageré buitentempera- 
tuur de verhoogde levenskracht nog niet in staat de lichaamstem- 
peratuur te handhaven , maar moet eene verminderde warmteafgifte 
daarmee gepaard gaan. Die verhoogde levenskracht uit zich hoofdza- 
kelijk in meer en krachtiger bewegingen , en al kennen wij niet in 
allen deele het verband tusschen warmte en beweging in het dierlijk 
lichaam , toch weten wij b.v. , dat de gespannen toestand van eene spier 
warmte teweegbrengt. De verminderde warmteafgifte wordt daardoor 
bereikt , dat de koude de bloedvaten der huid sterk doet inkrimpen , 
waardoor minder verdamping door de huid plaats heeft en waar- 
door tevens het geleidings vermogen der huid vermindert. Ook de 
houding , die een dier in eene koude omgeving aanneemt , vermag op 
de warmteafgifte invloed uit te oefenen. Ieder weet bij ondervinding , 
dat men in de koude door een gebogen , in elkaar gedoken houding 
een zoo klein mogelijk oppervlak aan de lucht tracht bloot te stellen 
en dat men omgekeerd in eene warme atmospheer zijne lichaamsdeelen 
zoover mogelijk uit elkaar legt , om eene groote uitstraling van 
warmte te veroorzaken. 
Dat sommige dieren op deze wijze eene vrij standvastige lichaams- 
