82 DE GELEIDING DER ELEKTRICITEIT DOOR GASSEN EN DAMPEN. 
eveneens horizontaal en evenwijdig aan de eerste zoo nabij haar ge- 
spannen , dat van een slingertje met een vlierpitten balletje aan het 
einde , dit laatste tegen den bol rustte , zoolang deze niet was geëlek- 
triseerd. Werd hij echter geëlektriseerd, dan werd het bolletje afge- 
stooten en uit de grootte der afwijking leidde men den graad der 
lading af. Bij deze inrichting der proeven was men in staat de onmid- 
dellijke omgeving van den bol met gassen en dampen te bezwangeren 
zonder dat deze zich konden afzetten op de geheele lengte der isolee- 
rende draden. Veilig kon dus daarbij elke vermindering van potentiaal 
aan direkte geleiding door die omgeving worden toegeschreven. 
Bij de proeven werd in den aanvang de bol ten naastebij tot 
denzelfden potentiaal geladen en de tijd waargenomen , waarin de afwij- 
king van den elektroskoop met een bepaald aantal graden verminderde. 
In droge lucht bleef die uren lang bijna onveranderd. En dit zelfde 
werd waargenomen , als achtereenvolgens de conductor werd omgeven : 
door met waterdamp verzadigde lucht op een temperatuur van 16° — 
100° C. , door waterstofgas en koolzuurgas, zooals die uit de vloei- 
stoffen voortkwamen , waaruit zij werden ontwikkeld , door kwikdamp 
op een temperatuur van 100° C. , en door ammoniakgas. Terwijl daarbij 
zoowel die vloeistoffen als de gassen zelve geleidend met den grond 
waren verbonden , was steeds de uitkomst dezelfde : alle gassen en 
dampen gedroegen zich als uitmuntende isolatoren. 
Bij de proeven met waterdamp werd kokend water op een afstand 
van nog geen twee centimeters onder den koperen bol gehouden, zoo- 
dat een dichte stoomnevel hem omringde en er zich een laagje water- 
droppels op zijn oppervlakte vormde. Maar dit verdween weldra door- 
dien , bij de kleine massa van den bol , zijne temperatuur spoedig aan 
die van den damp gelijk werd. Werd deze proef herhaald met water- 
damp die tot hoogere temperatuur was opgevoerd , dan nam aanvan- 
kelijk de afwijking van den elektroskoop zeer snel af ; daarna echter 
bleef die standvastig en toonde daardoor aan , dat die aanvankelijke 
vermindering slechts een gevolg was van het neerslaan van water op 
de aangrenzende deelen van den draad , dat de damp zelve echter een 
volkomen isolator was. Waarbij wij opmerken , dat deze aanvankelijke 
vermindering in afwijking slechts dan wordt waargenomen als men 
den koperen bol en het vlierpitten balletje vervangt door twee van deze 
balletjes , die , aan de uiteinden van hetzelfde draadje hangen , dat als 
. een ruitertje op een lange horizontale draad is geplaatst. Alleen in dit 
geval is de hoeveelheid elektriciteit der oorspronkelijke lading klein 
