ERTSGANGEN. 
127 
Reeds is opgemerkt geworden , dat de oudste gesteenten het rijkst 
zijn aan spleten en kloven ; zij zijn het dus ook aan gangen. Zoo vinden 
wij de meeste gangen in de archaeische formatie (de oer-gneis- en de 
oer-schieferformatie) , die samengesteld is uit phyllieten , kwartsieten , 
kristallijne kalken , chloriet- , talk- , graphiet- , glimmer- en hoorn- 
blendeschiefer , uit gneis en granuliet. In deze afdeeling liggen de 
gangen zeer dikwijls bedding sgewijs , omdat gezegde gesteenten ’t gemak- 
kelijkst in de richting der schilfering spleten. Dan volgt in rijkdom 
de silurische met de devonische formatie, terwijl in de hoogere leden 
der aardlagen de gangvorming steeds zeldzamer wordt , ofschoon zij 
ook daar niet geheel ontbreekt. Zoo vindt men o. a. nog asphaltgangen 
in het gault (krijtformatie) van Bentheim , loodertsgangen in de planer- 
kalk van Stadthagen (Westfalen). 
En wat de kristallijne gesteenten betreft , van deze zijn de granieten 
weer het rijkst aan gangen ; daarop volgen de groensteenen en por- 
fieren , terwijl in de jongere bazalten , phonolieten en trachieten be- 
trekkelijk weinig gangen gevonden worden. 
De machtigheid (geognostische term voor dikte) der gangen bedraagt 
gewoonlijk van een halven tot twee meter. Bij Schemnitz stijgt die 
waarde tot 30 a 40 meter; meestentijds zijn zulke dikke gangen even- 
wel samengesteld uit meerdere , evenwijdige , door dunne tusschenlagen 
gescheiden gangen. De breedte is zeer verschillend , de lengte bedraagt 
soms uren; ja, daar de meeste gangen eene schuinsche richting hebben 
ten opzichte van den horizon en dus in de diepte verloopen, werd 
bij deze het einde nog maar zelden bereikt. De dunnere gangen noemt 
men aders . De gangen loopen ten opzichte van het omringend gesteente 
(- nevengesteente ) , alsmede ten opzichte van elkander in de meest verschil- 
lende richtingen. Zij doorkruisen elkaar, loopen naast en over elkaar, 
enz. Dikwijls vormen zij aan eene bepaalde lokaliteit een netwerk. Gelijk 
gezegd is, gebeurt het enkele malen, dat de gang evenwijdig aan de 
lagen van het gesteente verloopt, hetgeen verklaard moet worden uit 
den minderen samenhang , dien het gebergte hier bezat , tengevolge 
waarvan de oorspronkelijke scheur zich in deze richting het gemak- 
kelijkst vormde (fig. 1). Zelden zijn de gangen horizontaal , nog zeld- 
zamer staan zij vertikaal , maar gewoonlijk hellen ze ten opzichte van 
het horizontale vlak. Die helling heet in de bergwerkerstaal het » vallen”. 
De projektie van den gang op een horizontaal vlak bepaalt het » strijken ,” 
of den hoek , dien zij maakt met de lijn van het ware noorden en 
zuiden. Het boven den gang gelegen nevengesteente heet het » hangende,” 
