ERTSGANGEN. 
135 
sing houdt , in kwaliteit en kwantiteit , die onder gewone omstan- 
digheden, onopgelost zouden blijven. Geraakt zulk water in de gangen, 
dan zal bij verminderden druk en gevolgde verdamping de vaste stof 
achterblijven en den gang met deze aanvullen. 
c. Dat dampen en gassen zelfs niet-vluchtige stoffen , zooals goud 
en zilver, meê kunnen voeren is bekend. Keukenzout b.v. bevindt zich 
steeds in fijn verdeelden toestand in de lucht, hierin gebracht door 
de verdamping van het zeewater. Ook langs dezen weg kunnen dus 
enkele mineralen , door uit de diepte opgestegen en in de gangen ge- 
drongen gassen medegevoerd , zich hebben afgezet. Tevens langs den weg 
der zuivere sublimatie kan zulks geschied zijn. De met ijzerchloride 
bezwangerde dampen in eene kloof op den Yesuvius hebben in deze de 
schoonste ijzerglanskristallen doen afzetten , terwijl door droge subli- 
matie de zwavellagen in den omtrek van vulkanische oorden worden 
gevormd. 
Dat de ganggesteenten en ertsen zooveel verscheidenheid aanbieden 
hangt natuurlijk af van lokale en tijdelijke omstandigheden. De schijn- 
baar geringste wijziging kan op den langen duur de grootste ver- 
schillen teweegbrengen. 
Maar welke van genoemde oorzaken heeft voor de gangopvulling 
de hoogste waarde? 
Zeer zeker is de kristallisatie uit ingedrongen water wel de meest 
krachtige faktor geweest , en dan wel uit dat water , hetwelk zijn 
weg nam van het nevengesteente naar den gang. 
Is zulks waar , dan volgt daaruit dan ook met zekerheid , dat uit- 
looging van het nevengesteente de oorzaak werd van de gangopvulling. 
Het gangmateriaal is dan het produkt van de métamorphose van het 
nevengesteente , ofschoon het niet te ontkennen valt , dat het indrin- 
gende vocht reeds vooraf beladen kan zijn geweest met stoffen , die 
het van elders had ontleend. 
Wij merkten reeds vroeger op, dat het nevengesteente in den 
omtrek des gangs dikwijls eene andere struktuur en eene andere 
samenstelling erlangde dan gewoonlijk aan dat gesteente eigen is. 
Die verandering kan deels worden toegeschreven aan de uitwerking 
der hitte , die een gevolg was van de beweging , welke het gesteente , 
vooral in de grensvlakten (saalbander) , bij 't ontstaan eener nieuwe 
of ’t verwijden eener bestaande kloof onderging ; maar in de eerste 
plaats was die métamorphose het noodzakelijk gevolg der uitlooging. 
Ik wil hier eindelijk nog een enkel voorbeeld in ’t midden brengen , 
