136 
ERTSGANGEN. 
dat een deugdelijk bewys oplevert voor de waarheid van het gezegde. 
De tinertsvoerende gangen van het straks meer uitvoerig besproken 
Saksische Ertsgebergte liggen o. a. in graniet. Nu heeft deze graniet 
als toevallig inmengsel tinwaldiet , eene ijzer-lithiumglimmersoort met 
fluoor. Genoemde tinwaldiet bevat 0.22 pet. tin. 
De granieten van het Fichtelgebergte hebben veel overeenkomst 
met eerstgenoemde. Zij voeren een zwarten glimmer, dien men tot 
zeer onlangs voor een magnesiumglimmer hield , totdat het onder- 
zoek van den hoogleeraar sandberger aantoonde , dat ook dit mineraal 
een ijzer-lithiumglimmer moest zijn. Opmerkelijk genoeg bevatten de 
granieten aan de oostelijke helling van het Fichtelgebergte tinerts. 
Gelijke resultaten gaf het onderzoek der granieten van Centraal- 
Frankrijk (Haute Yienne en Creuse) , die van Cornwallis e. a. p. alle 
distrikten , die min of meer rijk zpn aan tinerts. Ook in laatstgenoemde 
granieten vond sandberger tinwaldiet. 
Nadere bewijzen leveren verder de goud- en zilvererts-voerende 
gangen van N. -Amerika. Het nevengesteente van den Comstockgang 
in Nevada, een diabaas , en vooral het daarin voorkomende augiet, 
onderscheidt zich door een opmerkelijk gehalte aan edel metaal. De 
verweerde gedeelten hebben hiervan 50 pet. verloren, en de betrekke- 
lijke hoeveelheden goud en zilver zijn in het nevengesteente dezelfde als in 
het erts van den gang. 
De diabaas van St. Andreasberg in den Hartz , respectievelijk de 
daarin voorkomende augiet, vertoont iets dergelijks. Ook bij Leadville 
in Colorado zijn het de eruptieve gesteenten , welke de zware en edele 
metalen herbergen , enz. 
Op grond van deze verschijnselen achten sommigen, en daaronder 
prof. sandberger , deze wijze van opvulling de eenig mogelijke. De 
eenig mogelijke is zij zeer zeker niet ; of nu datgene , wat daarneven 
mogelijk is, en dat wij als sublimatie en als kristallisatie uit het water, 
dat van beneden naar boven werd geperst , hebben leeren kennen, ook 
werkelijk in de natuur zijn aandeel heeft geleverd tot het opvullings- 
materiaal , is op zijn minst genomen vrij waarschijnlijk. Gelukkig , 
dat deze theoretische beschouwingen en die strijd der meeningen geen 
afbreuk doen aan ’t werkelijk bestaan dier opvullingen. Onbekommerd 
dan ook om de historie dezer ertsgangen spoort de praktische bergman 
steeds onvermoeid die bronnen van rijkdom op , vervolgt den loop 
der reeds bekende, en delft en graaft onvermoeid in de ingewanden 
der aarde tot nut en zegen der menschheid. »Glück auf!” 
