162 
METALEÏs UIT üUDEis TIJD. 
een goddelijk persoon moet voorstellen. Het scheikundig onderzoek 
leverde in beide gevallen eene verrassende uitkomst op. Immers de 
vaas moet naar het brokstuk te oordeelen uit zuiver antimoon hebben 
bestaan, eene grondstof, waarvan men tot nog toe geen enkel voor- 
werp gevonden had. Wel is het antimoon een kostbaar bestanddeel 
van een aantal legeeringen (boekdrukkersmetaal b. v. bestaat uit antimoon 
en lood) , maar op zich zelf trof men het tot nog toe niet aan. Koper , 
lood , bismuth noch zink was hier aanwezig ; als bijmengselen werden 
alleen sporen van ijzer gevonden. Tot nog toe meende men ook, dat 
antimoon eerst in de 15de eeuw herkend was; het bewijs ligt hier 
voor de hand , dat men zich hierin vergiste. Enkele uitdrukkingen 
bij dioscorides en bij plinius , waarin gesproken wordt over de ver- 
andering van antimoonglans in lood bij sterke verhitting , maken het 
volgens berthelot waarschijnlijk , dat onder het lood der ouden som- 
tijds ook antimoon moet worden verstaan. 
Het knielend beeldje is door de aanraking met de lucht sterk ver- 
anderd ; toch zit er nog een zuivere kern in. Beide , de veranderde 
lagen zoowel als de kern , leeren , dat het beeldje , waarschijnlijk af- 
komstig uit een tijd van 4000 jaren vóór het begin van onze jaar- 
telling, uit zeer zuiver koper bestaat. Van een bijmengsel van tin, 
waarmede het koper dikwijls tot brons Iwerd samengesmolten, is 
hier geen sprake. Tinertsen komen betrekkelijk zeldzaam voor en 
het tin moest naar het land der Chaldeën worden gebracht , zouden 
zij het met koper samensmelten ; koperertsen daarentegen kwamen in 
de nabijheid voor. In den tijd, waarin dit beeldje werd vervaardigd, 
had het tin dus waarschijnlijk zijnen weg naar Midden-Azie nog niet 
gevonden ; toch is het ook mogelijk , dat eene of andere omstandig- 
heid , van godsdienstigen aard b. v. , hier de aanleiding tot het ge- 
bruik van zuiver koper is geweest. 
D. v. C. 
