186 
DE AUTOTOMIE OF ZELF- AMPUTATIE IN HET DIERENRIJK. 
in eens het uiteinde van den poot , dat buiten de vingers uitsteekt , 
af. De opwekking van de gevoelszenuw in den poot heeft onmiddellijk 
eene hevige samentrekking van de strekspieren van den poot ten ge- 
volge , waardoor de poot op de boven aangeduide plaats breekt , en 
de krab naar beneden valt, terwijl het stuk poot in de hand des proef- 
nemers blijft. Wanneer men echter tusschen de bladen der schaar den 
poot langzaam samendrukt en de zenuw alzoo trapsgewijs verplettert, kan 
het geschieden , dat men dien poot afsnijdt zonder autotomie te veroor- 
zaken. Dompelt men dan het gehéele dier in eene prikkelende vloei- 
stof, b.v. in alkohol , dan wordt het blootgelegd uiteinde der zenuw 
geprikkeld en dan kan men in sommige gevallen de autotomie waar- 
nemen. — Het is voldoende een poot in de on middellijke nabijheid van 
de vlam eener kaars te brengen om dien onmiddellijk te doen afbreken. 
Ook de inwerking van electriciteit op de gevoelszenuw van een poot 
heeft hetzelfde gevolg. 
Welk zenuw-centrum speelt hier eene rol? Niet de hersenknoopen , 
zooals wij gezien hebben. Het zijn de onderslokdarm — ofbuikzenuw- 
knoopen , te vergelijken met het ruggemerg en het zenuwknoopstelsel 
(nervus sympathicus ) der hoogere dieren. Wanneer men deze heeft weg- 
genomen , dan kan men achtereenvolgens alle pooten verpletteren of 
afsnijden , zonder dat er ooit autotomie op volgt. Als tegenproef heeft 
FREDERICQ de buikzenuwen aan den prikkel der electriciteit onderwor- 
pen en heeft op die wijze het af breken van een poot verkregen. 
Uit al het aangevoerde blijkt dat de autotomie bij de schaaldieren 
niet is eene van den wil des diers afhankelijke daad , zooals huxley 
en anderen willen , maar eene onwillekeurige , eene reflexbeweging. 1 
De prikkel , op de gevoelzenuw van den poot aangebracht , deelt zich 
1 Het verschijnsel, dat men reflexie noemt, bestaat daarin, dat dikwijls, wanneer 
eene gevoelszenuw aangedaan, geprikkeld wordt, daarop onwillekeurige bewegingen 
volgen. Deze ontstaan daardoor, dat de gevoelsindruk door die gevoelszenuw naar een 
zenuwcentrum wordt overgebracht, maar daar oogenblikkelijk en buiten den wil om op 
eene of meer beweegzenuwen wordt overgeplant, teruggekaatst, ten gevolge waarvan dan 
de spieren, naar welke de laatstgenoemde zenuw zich begeeft, zich samentrekken. Zoo- 
danige » reflex bewegingen” zijn b. v. het knipoogen , wanneer iemand plotseling met 
den vinger tot dicht aan ’t oog nadert , — het niezen en hoesten bij prikkeling van 
het slijmvlies van den neus of der keel, gedeeltelijk ook het slikken, — het onwille- 
keurig ontrekken van hel been bij kitteling van de voetzool enz, 
