DE AUTOTOMIE OF ZELF- AMPUTATIE IN HET DIERENRIJK. 
189 
Vat men den staart van den levenden hazelworm voorzichtig, zonder 
knijpen , aan , en licht men het dier daarbij op , dan zal het zich naar 
alle zijden kronkelen om los te komen , — maar de staart zal niet 
breken. Dit geschiedt daarentegen wel, wanneer men. evenals bij de 
bovenbedoelde gelede dieren, den staart knijpt of het staarteind af knipt. 
Het gedeelte van den staart tnsschen het beleedigde pnnt en den romp 
maakt dan eene reeks van zijdelingsche bewegingen , die het af breken 
ten gevolge hebben. Vat men dan het dier bij den overgebleven stomp, 
dan kan men nogmaals hetzelfde waarnemen. Hier is dus mede eene 
reflexbeweging van den staart in het spel. 
De afgestooten staartfragmenten maken nog eenige minuten lang 
zijdelingsche bewegingen. Bij mikroskopisch onderzoek bleek het, dat 
de afbreking der spieren altijd op de hoogte der pezen , nooit in het 
samentrekbare spiervleesch plaats had. 
Bij de gewone hagedissen ( Lacertidae ) heeft hetzelfde plaats ; vat men 
den staart voorzichtig aan en licht men het dier daarbij op , dan breekt 
dat deel niet , — wel daarentegen , wanneer men het uiteinde van 
den staart zelfs maar licht prikkelt. 
Het zou niet van belang ontbloot zijn te weten te komen , welke 
onderdeelen van het centraalzenuwstelsel bij de hagedissen op de auto- 
tomie van den staart invloed uitoefenen. Men weet dat deze gemak- 
kelijk weer aangroeit. 
De heer fredericq vraagt , of het zoo veelvuldig af breken van de 
armen der slangsterren ( Ophiuridae ) en der haarsterren ( Comatulidae ) 
niet evenzeer autotomische verschijnselen zijn. Hij gelooft trouwens, 
dat de voorbeelden van dit zonderling verdedigingsmiddel zullen toe- 
nemen , wanneer de aandacht der natuuronderzoekers zich meer bijzonder 
op dit punt zal gevestigd hebben. 
Wat dit vermoeden van den heer fredericq betreft, zoo blijkt de 
gegrondheid daarvan uit een later bericht in dezelfde Revue Scientijique 
(27 Nov. 1886 pag. 701), waarin gewezen wordt op de autotomie 
bij eenige weekdieren. Zoo namen quoy en gaimard bij Harpa ventricosa 
de zelf-amputatie van het achterste gedeelte van den voet ten gevolge 
van spiersamentrekkingen waar, terwijl gundlach die waarnam bij 
twee slakken op Cuba {Helix crassilabris en H. imperator). De afbre- 
king geschiedde altijd op ’t zelfde punt, en, evenals bij Harpa , had 
de regeneratie van het verlorene vrij spoedig plaats. De plaatkieuwige 
weekdieren van het geslacht Solen (mes- en zwaardschede) verliezen 
