DE WETTEN VAN BOYLE , GAY-LUSSAC EN AVOGADRO IN LEVENDE CELLEN. 197 
is door een wand , die wel voor het oplossingsmiddel , doch niet voor 
de opgeloste stof doordringbaar is. Voor het tot stand komen van deze 
drukking is noodig , dat de wand aan zijne buitenzijde met dezelfde vloei- 
stof in aanraking zij , als die , waarin de te onderzoeken stof is opgelost. 
Zulk een wand nu kan kunstmatig slechts onder zeer bijzondere 
omstandigheden worden verkregen , in levende plantencellen is hij 
daarentegen steeds voorhanden. Hier wordt hij door het levende pro- 
toplasma zelf gevormd , dat het celvocht als een alzijdig gesloten blaas 
omgeeft , en door de osmotische spanning van dit vocht tegen den 
celwand aangedrukt wordt. Het celvocht is eene oplossing van ver- 
schillende stoffen , waaronder druivensuiker en appelzure kali de meest 
gewone zijn ; het heeft in verreweg de meeste planten eene concentratie , 
die ongeveer aan de bovengemelde voorwaarde voldoet (1 — 2 pet.). 
De osmotische spanning van het celvocht’ kan met groote nauwkeu- 
righeid in de levende cellen zelven gemeten worden , en daarenboven 
kan zij worden berekend uit de drukking , die dit vocht op den cel- 
wand uitoefent. 
Ik zou de grenzen van dit opstel verre overschrijden , wilde ik de 
wijze beschrijven , waarop door verschillende onderzoekers de proeven 
genomen zijn, uit welker vereeniging en berekening van ’t hoef de 
geldigheid van de wetten van boyle , gay-lussac en avogadro voor 
de osmotische spanning in vloeistoffen aangetoond heeft. De evenredig- 
heid dier spanning met de concentratie bij gelijke temperatuur, en 
met de absolute temperatuur bij gelijkblijvende concentratie, is zoowel 
door physiologische proeven als met behulp van een kunstmatigen 
wand aangetoond. 
De toepassing van de stelling van avogadro op vloeistoffen onder- 
vindt eenige beperking. Terwijl zij voor alle gassen en dampen geldt, 
laat zij in vloeistoffen een zeker aantal , vooralsnog onverklaarbare , 
uitzonderingen toe. Zij geldt voor verreweg de meeste organische stoffen 
en voor een groot aantal anorganische verbindingen ; als uitzonderingen 
noem ik hier slechts de zouten der alcali-metalen , en sommige zouten 
der aard-alcaliën. In deze laatste gevallen wijkt echter de osmotische 
spanning op zeer eenvoudige wijze van de normale af, daar zij meestal 
l 1 /^ of 2 maal de waarde van deze bedraagt. 
De absolute grootte van de normale osmotische spanning is , bij 
gelijke temperatuur , dezelfde als die der gassen , zoo ten minste bet 
aantal moleculen van de opgeloste stof en van het gas, in de eenheid 
van volumen , hetzelfde is. Dit blijkt uit de volgende beschouwing. 
14 
