208 
OVER HET OVERBRENGEN VAN KRACHT, HOOR 
I 
Bij de overbrenging van kracht, zooals men meestal noemt wat 
eigenlijk overbrenging van mechanisch arbeidsvermogen moet heeten , 
wordt , door eenen electrischen stroom , in eene op zekeren afstand 
geplaatste electrodynamische machine een draaivermogen , een moment , 
in het leven geroepen. Het ontstaat in haar door tusschenkomst van 
het magnetisme , door dien stroom opgewekt in de week ijzeren kernen 
van hare inductoren en het is dit moment , dat , genoegzaam versterkt , 
het tegenwerkend moment van eene op de as der machine werkenden 
mechanischen weerstand zal kunnen overwinnen. Op welke wijze deze 
stroom ontstaan is staat in geen onmiddellijk verband met deze zijne 
werking in de machine, die hem ontvangt. Daarom zullen wij in den 
aanvang onzer beschouwingen van dien oorsprong afzien en onderstellen 
dat de stroom ten koste van scheikundig arbeidsvermogen , dat wil 
zeggen door eene batterij , is voortgebracht. 
In de eerste plaats willen wij meer in bizonderheden nagaan hoe 
de stroom de machine , waardoor hij wordt heengevoerd , kan in bewe- 
ging zetten. Die stroom maakt bij eene electro-dynamische machine 
de stukken week ijzer , waardoor de draaibare ring wordt omsloten, 
magnetisch. Tevens is de omwinding van dien ring zóó ingericht dat , op 
ongeveer 90° van het vlak, dat door zijne as en de polen dier magneet 
gaat , ook in de omwinding van den ring polen ontstaan. En , terwijl de 
eene pool van den magneet een der polen van den ring aantrekt en de 
andere afstoot , oefent de andere op beide polen van den ring eene juist 
tegenovergestelde werking uit. Beide werkingen ondersteunen alzoo 
elkander en er ontstaat een koppel , waarvan het moment afhankelijk 
is van de lengte der middellijn van den ring. Echter niet in dier voege 
dat evenredig met die middellijn ook dat moment toeneemt. Want , 
terwijl bij het toenemen dier middellijn de hef boomsarm van het koppel 
in gelijke verhouding toeneemt, nemen de magnetische werkingen der 
polen van ring en inductor onderling in reden van de tweede macht 
van den straal des rings af. Hoe kleiner dus de ring is, des te grooter 
is , onder overigens gelijke omstandigheden , het draaivermogen van de 
in het werktuig opgewekte krachten. 
Hoe zwak ook de stroom zij , dien men door de machine brengt , 
hij zal tusschen den inductor en den ring de genoemde aantrekkende 
krachten doen ontstaan. Is dan de machine onbelast , moet er volstrekt 
geen uitwendigen weerstand op hare as worden overwonnen , dan zal 
