210 
OVER HET OVERBRENGEN VAN KRACHT, DOOR 
stond , in warmte omgezet ; evenals dit geschiedt in elke geleiding , 
van welke tot zóó lang dan ook de machine in niets verschilt. Zette 
men die vast, dan zou men door de gelijktijdige vermeerdering van 
E en I de draden tot gloeihitte kunnen verwarmen. Nu echter slechts 
een weerstand van bepaald vermogen op de as der machine aangrijpt , 
zal deze in beweging komen zoodra de electromotorische kracht wordt 
opgevoerd tot de waarde E 0 , waaraan een stroomsterkte I 0 beant- 
woordt, die een even groot draaivermogen op die as uitoefent. Voert 
men dan verder die kracht op tot de waarde E x , dan wordt van het 
gansche aldus ontwikkelde electrisch arbeidsvermogen E-Jq toch slechts 
E 0 I 0 = VR in warmte , het overige in arbeid omgezet. Die hoeveel- 
heid warmte I 0 2 R , die per sekonde verloren gaat , kan men den prijs 
noemen , waarvoor men het noodige draaivermogen koopt. Is de weer- 
stand op de as groot, dan zal die prijs hoog, is hij klein dan zal die 
prijs laag zijn , omdat in het eerste geval de stroomsterkte I 0 , waar- 
door de beweging aanvangt, grooter is dan in het laatste. Was in 
ons boven gesteld voorbeeld de bak met kolen half zoo zwaar als wij 
daar onderstelden , dan zou er in de geleiding per sekonde ook maar 
half zoo veel van het electrisch arbeidsvermogen aan warmte verloren 
gaan, als nu hij 19 kilogram weegt. Waarbij men echter wel in het 
oog moet houden dat op deze wijze , bij dezelfde omwentelings-snelheid , 
de machine ook maar de helft van den arbeid zal verrichten. 
De onmiddelijke oorzaak , waardoor , va'n het oogenblik dat de machine 
in beweging komt en verder ook hoe snel zij draaie , de stroomsterkte 
onveranderd blijft, ligt wel eenigszins voor de hand. Deze toch is zelf 
eene electro-dynamische ; zelf brengt zij dus , draaiende , een stroom 
in de geleiding. Onderstel eens dat zij , in plaats van arbeid te verrich- 
ten , door het aanwenden van evenveel arbeidsvermogen, als zij nu levert , 
gedraaid werd ; dat zij , om bij ons voorbeeld te blijven , in plaats van 
per sekonde 19 kilogram 4 meters hoog op te heffen, door een kracht 
van 19 kilogram, aan den omtrek van hetzelfde wiel werkende, in 
tegengestelden zin vier omwentelingen per sekonde volbracht. Dan zou 
zij , als wij het bij de omzetting te loor gaand arbeidsvermogen buiten 
rekening laten , een paardekracht in electrisch arbeidsvermogen omzetten 
en een daaraan evenredigen stroom in de geleiding brengen , die in 
richting met den batterij -stroom overeenkwam. Nu zij , dien arbeid 
verrichtende , juist andersom draait , werkt zij dezen stroom tegen. 
Tegenover de electromotorische kracht E T van de batterij stelt de machine 
eene kracht E 3 en deze wordt — ■ aangezien bij eene electrodynamische 
