MIDDEL VAN DEN ELECTRISCHEN STROOM. 
215 
veer 12.5 vierkante millimeter doorsnede een draad van rood koper 
wilde gebruiken, dan zou men deze wel niet een doorsnede van 1250 
vierk. millim. behoeven te geven ; daar het geleidend vermogen van 
laatstgenoemd metaal ruim 6 maal zoo groot is als die van het eerst- 
genoemde , zou de honderdmaal zoo lange draad reeds denzelfden weer- 
stand bieden , als zij slechts een doorsnede had van ongeveer 200 
vierk. millimeters. Toch zou de prijs per meter daardoor reeds stijgen 
in reden van 200 : 12.5 = 16 maal de verhouding tusschen de 
prijzen van rood koper en ijzerdraad. 
Maar bestaat er dan geen middel om met behoud van dezelfde ab- 
solute hoeveelheid overgebracht , en van dezelfde verhouding tusschen 
deze en de hoeveelheid voortgebracht electrisch arbeidsvermogen , den 
weerstand te vermeerderen? Inderdaad bestaat dit; het is gelegen in 
eene oordeelkundige vermeerdering van de electromotorische kracht 
van den voortgebrachten stroom. Op welke wijze die moet worden 
geregeld , leert de volgende redeneering. 
Wat men bij het overbrengen aan arbeidsvermogen verliest is aan 
den weerstand in de geleiding evenredig. Maar het is ook evenredig aan 
het vierkant van de stroomsterkte ; want de hoeveelheid in de gansche 
geleiding ontwikkelde warmte wordt in het algemeen voorgesteld door 
I 2 R. Wil men dus voorkomen , dat door een vermeerdering van R tot 
nR dat verlies stijgt , wil men het standvastig houden , dan behoeft 
men slechts I tot -ï- te verminderen, dus E tot y'n X E te ver- 
hoogen ; want — = ~ ~ - . Het koppel op de as is nu wel 
y/n nsi 
t y 7i-maal zoo klein , omdat de stroomsterkte in die verhouding is af- 
genomen. Maar aangezien het ontwikkeld electrisch arbeidsvermogen — 
Vn X E X — - = EI — hetzelfde blijft en evenzoo datgene, wat 
y/n 
daarvan in warmte wordt omgezet , niet verandert , zal ook de hoe- 
veelheid, die ter voortbrenging van mechanisch arbeidsvermogen rest, 
onveranderd blijven. 
Wanneer dus de afstand , waarop men het voortgebracht electrisch arbeids- 
vermogen wil overbrengen , met n wordt vermenigvuldigd , dan zal men de 
electromotorische kracht met W n moeten vermenigvuldigen , indien men , 
langs een draad van hetzelfde metaal en dezelfde doorsnede , dezelfde 
absolute en relatieve hoeveelheid electrisch arbeidsvermogen wil overbrengen. 
Onderstel dus, bij voorbeeld, dat men op den afstand één langs 
