222 
HET NATUURLIJKE STELSEL DER ELEMENTEN. 
volumens van verschillende gassen onder dezelfde omstandigheden van 
temperatuur en drukking evenveel moleculen bevat zijn en dat dus 
de verhouding van de moleculairgewichten van verschillende gasvormige 
lichamen dezelfde is als de verhouding van hunne dampdichtheden. 
Zoo kunnen deze moleculairgewichten berekend worden , wanneer men 
dat van één gasvormig lichaam kent. Bij de bepaling van de mole- 
culairgewichten van lichamen , die men niet in gasvormigen toestand 
kent, stuit men op groote bezwaren. Van de atomen, die volgens 
het bovengezegde nu ook kunnen bepaald worden als de kleinste 
deeltjes van de elementen , die in een molecule van hun verbindingen 
voorkomen , zijn de gewichten , voor zoover de meer bekende betreft , 
langs verschillende wegen met groote nauwkeurigheid bepaald. Er zij 
hier vermeld , dat zoowel de atoom- als de moleculairgewichten rela- 
tieve zijn en uitdrukken hoeveel maal de bedoelde deeltjes zwaarder 
zijn dan een atoom waterstof, het lichtste van alle bekende atomen. 
Het absolute gewicht der atomen is nog niet nauwkeurig bekend; 
men heeft hiervoor alleen benaderde waarden kunnen stellen. 
Om de atomen der verschillende elementen aan te duiden worden 
de beginletters der wetenschappelijke namen gebruikt. Zoo wijst b. v. 
O, de eerste letter van het woord Oxygenium , een atoom zuurstof, 
dat is dus een deeltje van bepaalde grootte en bepaald gewicht aan. 
In de formulen , die men voor de enkelvoudige en samengestelde stoffen 
opstelt, tracht men zooveel mogelijk de samenstelling der molecule 
(of wat men daarvoor houdt) terug te geven. Zoo wordt met de 
formule 0 2 aangegeven , dat de molecule zuurstof uit twee atomen 
bestaat, door de formule H 2 0, dat de molecule water uit twee 
atomen waterstof en één atoom zuurstof bestaat. Hiermede is dus , 
daar de relatieve atoomge wichten bekend zijn , tevens de procentische 
samenstelling van de verbinding gegeven. 
De voorgaande regelen trachten een korte schets te geven van de 
atomistische hypothese, zooals zij zich in den loop van deze eeuw 
langzamerhand ontwikkeld heeft. De inzichten , die zij geeft , zijn niet 
dan met groote inspanning en na feilen strijd verkregen en bevestigd 
geworden. Hoewel er dus in den loop der tijden veel aan veranderd 
en toegevoegd is, waardoor een helderder licht is gevallen op ver- 
schillende betrekkingen en verwantschappen tusschen de grootheden , 
die er in voorkomen , heeft men , reeds kort na de ontwikkeling der 
atoomtheorie door dalton , regelmatigheden in de verschillende atoom- 
gewichten opgemerkt of meenen op te merken. 
Het was in de eerste plaats de Engelsche scheikundige prout, die 
