232 
HET NATUURLIJKE STELSEL DER ELEMENTEN. 
logie van dumas, »nachdem die Physiker die Einheit der Krafte durch 
den Nacliweis festgestellt hatten , dass Warme , Elektriciteit , Magnetismus 
etc. verschiedene aber in einander überführbare Kundgebungen des- 
selben Agens sind , dlirfte man nicht erwarten , dass es den Ckemikern 
gelingen werde , auch die verschiedenen Arten von Snbstanzen , welche 
man als Elemente betrachtet , in einander überzuführen und auf diese 
Weise die Einheit auch der Materie darzuthun?” 
Het is verder niet te ontkennen , dat vele van de reeds genoemde 
regelmatigheden in de atoomgewichten van sommige leden derzelfde 
familie van grondstoffen te vergelijken zijn met de betrekkingen , welke 
tusschen de moleculairgewichten van sommige tot dezelfde groep be- 
hoorende verbindingen worden waargenomen. Zoo hebben Lithium , 
Natrium en Kalium resp. de atoomgewichten 7,23 en 39 , welke getallen 
opklimmen met het standvastige verschil 16. Vergelijkt men nu hier- 
mede mierenzuur,, azijnzuur en propionzuur, drie scheikundige ver- 
bindingen , die onderling in physische en chemische eigenschappen soort- 
gelijke analogieën vertoonen als het bovengenoemde drietal metalen , 
dan vindt men ook hierin overeenstemming , dat de moleculairgewichten 
met een standvastig verschil opklimmen. Dit verschil is 14 en wordt 
hier veroorzaakt, doordat de molecule van elk volgend zuur één atoom 
koolstof en twee atomen waterstof meer bevat dan die van het vorige. 
Het ligt nu eenigszins voor de hand om voor de regelmatigheid in het 
eerste geval naar een gelijksoortige verklaring te zoeken en aan te 
nemen , dat ook hier een standvastig verschil in samenstelling voor- 
komt , m. a. w. dat de atomen van de genoemde elementen uit een 
verschillend aantal deeltjes der »Urmaterie” opgebouwd zijn. Voor deze 
hypothese spreken dan ook de talrijke andere regelmatigheden , die het 
periodieke stelsel heeft doen kennen en de afhankelijkheid , die het 
heeft geconstateerd tusschen de eigenschappen van een element en zijn 
atoomgewicht : betrekkingen , die zonder de bedoelde vooronderstelling 
een spel van het bloote toeval zouden schijnen. 
Ook stuit de hypothese van de ondeelbaarheid der atomen nog op 
een andere moeilijkheid. Op verschillende gronden moet worden aan- 
genomen , dat de atomen der lichamen in gasvormigen toestand in voort- 
durende beweging zijn , dat zij elkander hun beweging door schokken 
kunnen mededeelen en dat zij als veerkrachtige lichamen terugspringen. 
Een dergelijk gedrag is niet te verklaren , wanneer de atomen ondeel- 
baar en dus volkomen hard zijn. 
Voegen wij er ten slotte nog bij , dat lockyer voor eenige jaren 
ter verklaring van een zeker aantal verschijnselen , die hij waarnam 
bij de studie van de spectra van eenige metalen , gemeend heeft de 
