246 
NIEUWE ONDERZOEKINGEN OVER DE 
In het oog van een vlieg vinden wij voor licht toegankelijke zenuw- 
einden met meer of minder hulptoestellen. Daaruit besluiten wij dat 
het mogelijk een gezichtsorgaan is. Maar dat de vlieg daarom ziet 
zooals wij zien , volgt daaruit nog niet. Want van overeenstemming 
in bouw tusschen het vliegenoog en het menschenoog blijkt niets. 
De otolithenzakjes , zooals zij bij kreeften en tal van andere onge- 
wervelden voorkomen , gelden algemeen voor gehoororganen. Uit de 
studie van den bouw dier organen blijkt echter alleen , dat zij zoo zijn 
ingericht, dat daardoor geluidstrillingen op zenuweinden kunnen werken. 
Dat dit werkelijk gebeurt kan het morphologisch onderzoek niet uitmaken. 
En nog erger wordt het, wanneer wij bij een dier geen organen 
vinden , die door hun bouw eenige aanleiding geven om ze als zintuigs- 
organen te beschouwen. Een regenworm heeft geen oogen ; organen 
die in bouw öf met het menschen- of met het vliegenoog eenigszins 
overeenstemmen vindt men bij hem niet. Heeft het dier nu geen 
lichtgewaarwording ? De mieren hebben geen organen wier bouw er 
op wijst dat het reukorganen zijn. Hebben de mieren reukvermogen 
of niet? 
Tot beantwoording van zulke vragen hebben wij geen ander middel 
dan het physiologisch experiment. Merkwaardig is het nu , dat terwijl 
het morphologisch onderzoek der dierenwereld betrekkelijk ver gevor- 
derd is en wij van de meeste dieren den groveren en fijneren bouw 
vrij bevredigend kennen , slechts weinige onderzoekers zich hebben 
bezig gehouden met het nasporen van de verrichtingen der lagere 
dieren. Vooral op het gebied der zintuigsphysiologie is, zoodra wij 
den kring der gewervelden verlaten , het aantal systematische onder- 
zoekingen en de oogst van goed geconstateerde feiten gering. Niet dat 
zij geheel ontbreken ; de arbeid van huber , forel , lubbock , bert en 
anderen heeft onze kennis in dezen in vroegeren en lateren tijd aan- 
merkelijk uitgebreid. Toch bleef die kennis op vele punten nog zeer 
onvolledig. 
Belangrijke bijdragen tot aanvulling van die onvolledigheid zijn in 
de laatste jaren geleverd door vitus graber . professor te Czernowitz. 
Van de methoden en resultaten van zijn onderzoek wenschen wij hier 
een kort verslag te geven. Wanneer wij daarbij andere onderzoekers 
slechts hier en daar ter loops noemen , dan wil dit natuurlijk niet 
zeggen, dat er vóór graber niets belangrijks op dit gebied onder- 
zocht of gevonden is. 
