ZINTUIGSGEWAARWORDINGEN DER DIEREN. 255 
malen toestand de met rozenolie geparfumeerde afdeeling sterk ver- 
mijden , doen dat wel minder sterk , maar toch duidelijk , als hun de 
sprieten afgeknipt zijn. Lucilia Caesar wordt zonder sprieten door 
rottend vleesch even sterk aangetrokken als met sprieten. Aphodius 
daarentegen , die (zooals straks is vermeld) in normalen toestand door 
excrementen en asa foetida wordt aangelokt , toont zonder sprieten 
die voorliefde volstrekt niet. Bakkerstorren zonder sprieten zijn voor 
sterk riekende kaas volkomen onverschillig , terwijl die hun anders 
zeer onaangenaam is. Silplia thoracica (een aaskever) reageert op ros- 
marijnolie zonder sprieten bijna even goed als met sprieten ; op asa 
foetida daarentegen met sprieten zeer sterk , zonder sprieten in het 
geheel niet. 
Mag men uit deze proeven reeds een besluit trekken , dan volgt 
daaruit, dat terwijl hij sommige insekten (Aphodius, bakkerstor) de 
sprieten waarschijnlijk de uitsluitende reukorganen zijn , bij andere 
dieren er nog andere organen moeten zijn , die reukgewaarwording 
kunnen bewerken. Zoekt men naar dergelijke organen , dan komen 
het eerst de voelers in aanmerking. Graber kon ook inderdaad aan- 
toonen , dat bij sommige dieren (veenmol , vliegend hert) de voelers 
voor reukstoffen bijzonder gevoelig zijn. 
Bij de beoordeeling van proeven over reukgewaarwording bedenke 
men echter het volgende. Zoodra wordt geconstateerd, dat een of ander 
riekende stof een dier aanlokt , dan heeft men volkomen recht hier 
een gewaarwording te onderstellen , die analoog is met onze reuk- 
gewaarwording. Wanneer echter de proef zich alleen hiertoe bepaalt, 
dat men een of andere vluchtige stof in de nabijheid van het dier 
brengt en dan ziet dat het dier daardoor tot bewegingen wordt aan- 
gezet, dan ligt de conclusie dat het dier ruikt niet zoo voor de hand. 
De mogelijkheid bestaat dan ook dat de vluchtige stof eenvoudig als 
gevoelsprikkel werkt. Vooral zal dit het geval kunnen zijn, wanneer 
een scherpe , prikkelende stof (carbolzuur , terpentijnolie) gebruikt 
wordt. Doch ook bij minder prikkelende stoffen is die mogelijkheid 
niet uitgesloten, graber brengt verschillende proeven by ten bewijze 
dat b. v. rozenolie, op gevoelige huid en slijmvliezen van allerlei dieren 
prikkelend werken kan. Dergelijke feiten moeten ons tot voorzichtig- 
heid nopen in onze besluiten ten opzichte van de reukgewaarwording 
bij dieren. 
Groningen. 1887. 
