OVER LIET OVERBRENGEN VAN KRACHT , ENZ. 
257 
nemingen gegevens bezitten , die zeker den toets der onpartijdigheid 
glansrijk kunnen doorstaan. 
De eerste dezer proefnemingen kan echter slechts in zooverre van 
belang worden geacht , dat zij de voorloopster was der beide anderen , 
dat zij daartoe als het ware den stoot gaf. Nauwkeurige metingen werden 
daarbij weinig gedaan , deels doordien men zich daarop niet had voor- 
bereid op de wijze die een ernstig , wetenschappelijk onderzoek eischt , 
deels doordien het onklaar worden van een der machines tijdens de 
proefnemingen het aantal eenigszins betrouwbare waarnemingen tot één 
beperkte. Het kwam er toen dan ook voornamelijk slechts op aan om 
aan te toonen , wat de theorie leerde , dat men langs een gewonen tele- 
graafdaad op verren afstand een belangrijke hoeveelheid arbeidsvermogen 
door den stroom kon overzenden , zonder dat daarbij de electrische 
spanningsverschillen — als ik hier deze uitdrukking mag gebruiken — 
tot eene hoogte werden opgedreven , die het afvloeien der electriciteit 
langs de palen tot een bron van al te groot verlies maakte. Neemt 
men het woord in de goede beteekenis , dan droeg deze proefneming 
min of meer de kenmerken eener reclame. 
In het najaar van 1882 zou te München een electrische tentoon- 
stelling worden gehouden. Van hetgeen daar op het gebied der » over- 
brenging van kracht” zou worden aan het licht gebracht, stelde de 
Augsburgsche Zeitung in den zomer van dat jaar het volgende in het 
vooruitzicht. »De fransche ingenieur marcel deprez, zoo algemeen 
bekend door zijne onderzoekingen betreffende de verdeeling van en 
het overbrengen van kracht door electriciteit , heeft verklaard dat hij 
bereid is langs een gewonen telegraafdraad kracht over te brengen 
van Augsburg naar München. De afstand dezer twee steden bedraagt 
vierenzestig kilometers. Een landbouwwerktuig in het tentoonstellings- 
paleis zal in beweging worden gebracht door een machine te Augsburg. 
Deze proef, die aldus voor het eerst op praktische wijze zal worden 
genomen, moet in de hoogste mate de algemeene belangstelling wekken.” 
Toch was op die tentoonstelling niet een landbouwwerktuig, van 
Augsburg uit door electriciteit bewogen , de great attraction , maar een 
2.5 meter hooge waterval, gevoed door een centrifugaalpomp , wier 
motor te Miessbach stond en daar zelf door een stoommachine werd 
bewogen. Daar Miessbach op een afstand van 57 kilometers of ruim 
10 uren gaans van München ligt en van grondleiding geen gebruik 
werd gemaakt, was de telegraafdraad, die een middellijn had van 
4.5 millimeter, 114 kilometers lang. Dat men te München een centri- 
