MIDDEL VAN DEN ELECTRISCHEN STROOM. 
263 
te bepalen heeft men dan ook , door bij een viertal proeven dit werk- 
tuig als eenigen weerstand op de as der stoommachine te laten werken , 
het den aan zijne eigene beweging besteeden arbeid laten opschrijven. 
De meting van het door de andere dynamo geleverde mechanisch 
arbeidsvermogen geschiedde door een toom naar prony. Deze had een 
hefboomsarm van — — meters en was bij alle proeven met 5 kilogram 
2 7T 
belast; het arbeidsvermogen van de wrijving, door dit werktuig op 
de as der machine uitgeoefend , bedroeg dus bij ééne omwenteling in 
5 y 5 
de minuut — — = 0,0056 paardekracht. 
60X75 F 
De electrische metingen omvatten de waarneming van de spannings- 
verschillen aan de polen der beide machines en die van de stroom- 
sterkte , door middel van twee galvanometers naar deprez. De waarde 
van de aanwijzingen dezer meetwerktuigen werden, binnen de grenzen 
der waargenomen afwijkingen , na afloop van] de proefnemingen nauw- 
keurig in volts en ampères uitgedrukt en uit de dus bepaalde spannings- 
verschillen , met inachtneming van beider inwendigen weerstand , de 
eiectromotorische kracht der door beide machines ontwikkkelde stroo- 
men afgeleid. 
Deze beide van elkander afhankelijke bepalingen laten reeds dadelijk 
een oordeel toe omtrent het isolement van den telegraafdraad. Want , 
evenals wij dit reeds boven , ter afleiding van het spanningsverschil 
te München uit het te Miessbach waargenomene deden, kunnen wij 
ook hier , door bij het waargenomen spanningsverschil aan de polen 
van eene der machines het product van den weerstand der lijn en de 
stroomsterkte op te tellen , tot dat aan de polen der andere geraken. 
En evenzoo kan men omgekeerd , als beide verschillen afzonderlijk zijn 
bepaald, uit deze en uit de stroomsterkte den weerstand in de lijn 
berekenen ; men behoeft daartoe slechts hun verschil door de stroomsterkte 
te deelen. Handelt men in dit geval aldus, en neemt men het gemiddelde 
uit de vijf bepalingen, dan komt men tot een weerstand van 159,6 
ohms, die dus van den rechtstreeks gemeten weerstand slechts 0,4 ohms 
verschilt. Deze uitkomst zou , zoowel voor de geringe afleiding van 
den stroom langs de lijn als voor de juistheid van de metingen der 
verschillende grootheden getuigen , indien wij daarbij niet moesten ver- 
melden , dat van de vijf afzonderlijke waarden ééne -(- 20 ohms en 
ééne — 21 ohms, dus ongeveer 12^ pet., van het gemiddelde ver- 
schilt. Daar de weerstand dier lijn zeker en de afleiding langs de lijn 
