320 
OVER DE OORZAAK DER INTERGLACIALE PERIODEN. 
en voorlaatsten ijstijd. De zoogenaamde palaeolithische periode begint 
dus in Europa waarschijnlijk tusschen 14600 en 9350 v. Chr. en loopt 
tot 4100 v. Chr. en nog iets daarna. In 4100 v. Chr. woonden in 
Egypte en Babylonië reeds zeer beschaafde volken, wier taal, naam, 
geschiedenis enz. ons ten deele bekend zijn. In dien tijd zullen door 
de groote atmospherische neêrslagen vele tegenwoordige woestijnen 
in Afrika en Azië vruchtbaar zijn geweest; in Centraal Europa was 
toen groote uitbreiding der gletschers (ijstijd) en groote waterrijkdom 
der rivieren om dezelfde reden. 
Ongeveer 1150 na Chr. vinden wij, in overeenstemming met de 
theorie, de grens van den wijnbouw in Europa veel noordelijker dan 
thans; door geheel Noord-Duitschland tot aan de woudstreek aan den 
Weichsel toe kweekte men den wijnstok aan staken op de heuvels en 
maakte er wijn van; in den tijd van Karei den Groote gedijden de 
amandel- en vijgenboom benoorden Aken ; tijdens de ontdekking van 
Ijsland , waar thans geen boom meer voorkomt , groeiden daar geheele 
bosschen van berken, eiken, sparren en wilgen. Op Groenland kwam 
tijdens de ontdekking nog kreupelhout voor. In het laatst der veer- 
tiende eeuw werd nog bij Egmond , en ten tijde van Karei van Gelder 
bij Arnhem wijnbouw gedreven. Daarentegen vonden de Romeinen 
60 j. v. C. noordelijk Gallië en een deel van Duitschland onuitstaan- 
baar koud. Het valt niet te betwijfelen dat van omstreeks 700 tot 
1500 na C. Noord- en Centraal-Europa een veel zachter klimaat be- 
zaten, dan ten tijde van Caesar en ook dan tegenwoordig (vergelijk 
het artikel van prof. v. hall in Alb. d. Nat. 1861, blz. 26, dat in 
verband met het bovenstaande zeer de aandacht verdient, daar het, 
wat Europa in de historische tijden aangaat, een doorloopende be- 
vestiging er van is). H. H. v. Z. 
