358 
SCHETS DER ItESPlRATlE-TIIEOlilE. 
de voedingsprocessen zijn zoovele scheppingsdaden , de ademprocessen 
zijn bronnen van vernietiging. 
»De eerste dezer twee orden van verschijnselen is eenig en alleen 
aan het levend wezen eigen ; daarbuiten heeft zij niets overeenkomstigs. 
Van daar het gerechtvaardigde der stelling: La vie , c'est la création. 
»De verschijnselen der tweede soort daarentegen , verschijnselen van 
vitale destructie , zijn van eene andere orde ; zij hebben een physico- 
chemisch karakter, zijn meestal het uitwerksel eener verbranding , een er 
gisting , eener rotting , in één woord van eene werking , die verge- 
leken kan worden met een groot aantal scheikundige verschijnselen van 
ontleding en moleculaire splijting. Het zijn de echte verschijnselen van 
den dood , wanneer zij op het georganiseerde wezen worden toegepast. 
»En, wat zeer opmerkelijk is, wij zijn hier het slachtoffer eener zeer 
gewone illusie, daar wij , wanneer wij op de verschijnselen van het leven 
willen wijzen , in werkelijkheid verschijnselen van den dood aanduiden. 
»Onze aandacht valt niet op de verschijnselen van het leven. De 
organiseerende synthese openbaart zich in verschijnselen , die inwendig 
in stilte verborgen blijven, zonder geraas de bouwstoffen verzamelende , 
die verbruikt zullen worden. Rechtstreeks zien wij die verschijnselen 
van organisatie niet. Alleen de histoloog , de embryoloog , die de 
ontwikkeling der levende cel of van het levend wezen volgt, bespiedt 
veranderingen en phasen , die hem dien stillen arbeid openbaren : 
hier eene opstapeling van materie , daar de vorming van een hulsel 
of eene kern ; elders eene deeling of eene vermenigvuldiging. 
»De verschijnselen van vernietiging daarentegen zijn juist die , welke 
in het oog springen en waardoor wij ons laten leiden , wanneer wij 
het leven kenschetsen. Hare teekenen zijn tastbaar en in ’t oog val- 
lend: wanneer er beweging wordt voortgebracht, wanneer eene spier 
zich samentrekt , wanneer wil en gevoel zich openbaren , wanneer de 
gedachte werkt , de klier functionneert , dan heeft er vernietiging 
of liever desorganisatie plaats van de zelfstandigheid der spier , der 
zenuwen , der hersenen , van het klierweefsel. Zoodat elke openbaring 
van een verschijnsel in het levend wezen noodzakelijk gebonden is 
aan eene organische destructie , hetgeen zich onder den vorm eener 
paradox laat uitdrukken in de stelling: la vie , c'est la mort .” 1 . 
1 CLAITDE BERNARB. 
Deventer, St. Sylvester 188é. 
