368 
DË LEER DER ALCHYMISTEN. 
zwavel en 7 Gr. ijzer) verhit; de eigenschappen van de samengestelde 
stof beantwoorden noch aan die der zwavel , noch aan die van het 
genoemde metaal. Alleen ééne eigenschap deelen de samenstellende 
stoffen altijd ongewijzigd aan de verbinding mede , namelijk haar ge- 
wicht; het in het laatst der vorige eenw door lavoisier ingevoerde 
gebruik der balans bij scheikundige werkingen is eene voortdurende 
bevestiging geweest van de door dezen fransche scheikundige uitge- 
sproken stelling , dat bij scheikundige werkingen geen stof gewonnen 
wordt of verloren gaat. Ruim zeventig grondstoffen of elementen zijn 
thans bekend ; uit haar zijn alle stoffen in , op en buiten onze aarde 
opgebouwd. Zoodra het zal blijken , dat eene dezer grondstoffen in 
eene andere kan overgaan , zal men ophouden deze twee als twee 
afzonderlijke elementen te beschouwen en zullen zij als wijzigingen 
derzelfde stof te boek staan , die op eene dergelijke wijze onderling 
verschillen als thans verschillende soorten van koolstof (diamant , pot- 
lood of graphiet en suikerkool b. v.) doen. 
Op dit standpunt houdt men , op grond van jarenlange ervaring , 
den overgang van twee metalen in elkander b. v. van koper in goud 
of omgekeerd, in die mate voor onwaarschijnlijk, dat men van 
» onmogelijk” spreekt. Niet aldus in vroegeren tijd, toen het beginsel, 
hetwelk aan het denkbeeld » element” ten grondslag lag, geheel anders 
was. Eenige eigenschappen-, boven de anderen de aandacht trekkend, 
werden als het ware als buiten de stof om bestaande grootheden be- 
schouwd ; zoo bestond de vloeibaarheid , zoo bestond de warmte b. v. 
als een afzonderlijk denkbeeldig wezen. Aan dergelijke afgetrokken 
begrippen , in de eene eeuw aan deze en in eene andere aan gene 
eigenschap ontleend, werd de naam » element” gegeven. Wanneer de 
in de voorstelling van hare eigenschappen afgescheiden stof in den 
eenen of anderen toestand verkeerde , had zij dit aan een of meer 
der zoogenaamde elementen te danken. Zoo is er een tijd geweest, 
waarin b. v. de vloeibaarheid van alle vloeibare en alle gesmolten 
stoffen aan het element » water” werd toegeschreven; ook werden al 
deze stoffen wel als verschillende soorten van water beschreven. In de 
zeventiende eeuw werd de vluchtigheid der stoffen van den meest 
uiteenloopenden aard in verband gebracht met eene denkbeeldige grond- 
stof, die wel denzelfden naam droeg als het metaal kwik ( mercurius ) 
doch daarmede volstrekt niet werd gelijk gesteld. De scheikundigen 
der achttiende eeuw zochten in het zoogenaamde phlogiston de oorzaak 
van de brandbaarheid der stoffen , die deze eigenschap bezaten , en 
