370 
DE LEER DER ALCHYMISTEN. 
aantal handschriften , die deels in de Bibliotheque nationale te Parijs en 
deels in het oudheidkundig museum te Leiden aanv/ezig zijn. In de 
beschouwingen van alchymisten uit verschillende tijden is het volgens 
genoemde geleerde onmogelijk de verwantschap met de stellingen van 
plato b. v. te ontkennen , terwijl in een ander handschrift plato en 
aristoteles zelfs onder de oudste beoefenaars der alchymie worden 
genoemd. In den Timaeus van plato werd de leer der vier grond- 
stoffen , die later door aristoteles werd ontwikkeld en thans voor- 
namelijk naar dezen wordt genoemd, uitvoerig ontwikkeld. 
De stof , waaruit alles bestaat en die wij in navolging der Duitschers 
de Urmaterie zouden kunnen noemen , was volgens deze wijsgeeren op 
zichzelve van vorm en eigenschappen ontbloot. Men zou haar met een 
vormeloos blok hout kunnen vergelijken , waaruit de schrijnwerker 
tafels , stoelen en andere voorwerpen maakt , doch dan met dit ver- 
schil , dat het hout , waarvan deze handwerksman zich bedient , ook 
als zoodanig is bekend en kan worden gezien, terwijl de wereldstof 
nergens zonder de volgens deze opvatting daaraan toegevoegde vorm 
en eigenschappen wordt aangetroffen. Nu waren lucht, aarde, vuur 
en water de vier grondstoffen , die men noodig had om van de wereld- 
stof al het geziene te maken ; naarmate men deze grondstoffen in 
verschillende verhouding aan die wereldstof toevoegde, ging zij in 
de verschillende natuurvoorwerpen over. 
Op dit standpunt waren de grondstoffen geen onveranderlijke groot- 
heden , maar konden zij in elkander overgaan ; het hing van de be- 
paalde werking af, welke de wereldstof onderging, met welk element 
zij als het ware aangedaan werd. Van eene afscheiding eener grond- 
stof uit eene samengestelde stof was geen sprake en evenmin hiervan , 
dat de grondstof er een bestanddeel van uitmaakte in dien zin , als 
waarin wij waterstof en zuurstof bestanddeelen van water noemen. 
In deze beschouwing was alleen de eerste grondstof onveranderlijk; 
zij maakte de verschijnselen , die men waarnam , mogelijk en was daartoe 
zelfs onmisbaar. Het uitwendig voorkomen van eene stof veranderde , 
zooals men meende , gelijk met de elementen , welke zij opnam of 
waaruit zij bestond. Water (de vloeistof, zooals wij die kennen) ver- 
anderde bij zijne verdichting in een smeltbaar water en bij zijne ver- 
damping in eene lucht. 
Het water (als grondstof) was het zinnebeeld van den vloeibaren 
toestand en ook van de koude. Aarde werd genoemd al wat vast en 
droog is en voornamelijk wat door het vuur niet verandert ; zonder 
