DE LEEK, DEK ALCHYMISTEN. 
371 
deze grondstof kon niets , dat vast en droog was , bestaan. Alle vluchtige 
en gasvormige stoffen hadden deze eigenschap aan de grondstof lucht 
te danken , terwijl men onder de grondstof vuur iets verstond , nog 
ijler dan de lucht , dat de draagster zou zijn van vuur en van licht. 
Mag men deze natuurbeschouwing uit ouden tijd vergelijken met eene 
scheikundige werking, waaraan het maatschappelijk leven der negen- 
tiende eeuw ontzaglijke veranderingen en verbeteringen te danken 
heeft , namelijk met de bereiding van lichtgas uit steenkolen , dan zou 
men eenen aanhanger dier oude school aldus mogen laten spreken : 
»de steenkolen gaan in lucht, aarde, vuur en water over.” Met de 
lucht der steenkolen zou hij het lichtgas bedoelen , met de aarde de 
cokes en de retortenkool en met het water de steenkolenteer, terwijl 
zijn vuur aan geen enkele stof beantwoordt , welke wij kennen , maar 
betrekking heeft op de vlam en het vuur, (op de vuurverschijnselen 
zou men thans zeggen) , die de verbranding der steenkolen laat zien. 
Toch zou deze slem uit lang vervlogen tijden slecht worden ver- 
staan , wanneer men meende , dat zij in de steenkolen de vier elementen 
als wezenlijk bestaande aannam. Voordat deze kolen in de retorten werden 
verhit , bestonden zij alleen uit eene onzuivere soort van aarde , die 
echter het vermogen bezat bij verhitting in lucht , vuur , water en 
eene andere aarde te veranderen. 
Wanneer » water” de grondstof was, waardoor de eerste en eenige 
stof in vloeibaren of smeltbaren toestand voorkomen kon , moest men 
met het oog op het onderscheid tusschen de bestaande vloeistoffen 
wel van verschillende soorten van water spreken. Laat ons van ber- 
thelot vernemen , wat hieromtrent in den Timaeus van plato wordt 
gezegd. 
Er worden in de eerste plaats twee soorten genoemd : de vloeibare 
en de smeltbare soort. De vloeibare worden gemakkelijk in beweging 
gebracht ; de smeltbare zijn vaster , zwaarder en meer in een geperst , 
worden door het vuur vloeibaar en sluiten zich weder en bevriezen, 
wanneer zij kouder worden. Onder de smeltbare wateren is goud het 
meest dichte. Brons telt hier mede als een schitterend , vast water , 
waaruit zich mettertijd een gedeelte van de aarde als onze roest af- 
scheiden kan. Alle sappen , die door de planten worden voortgebracht , 
ook wijn , oliën en honig behooren alle tot de verschillende soorten 
van water. 
Iets dergelijks is met de andere drie grondstoffen het geval. Het- 
geen er mede bedoeld werd , waren niet alleen de stoffen , welke thans 
