374 
DE LEER DER ALCHYMISTEN. 
Dat de grondstof, die voor het wezen van een metaal onmisbaar 
en in de edele metalen in groote hoeveelheid aanwezig was, den naam 
kwik verkreeg, staat wellicht met eene opvatting der egyptische al- 
chymisten in verband , die aan de stof , waaruit het heelal zou zijn 
opgebouwd , den naam kwik hadden gegeven , zooals thales haar 
» water” en anaximenes haar » lucht” had genoemd. De naam » her- 
metische kunst” staat mede hier in verband en is afkomstig van eenen 
vermeenden alchymist hermes trismegjstus , een mythisch persoon , 
waarschijnlijk verwant met den griekschen hermes of merkurius. Het 
teeken, waarmede in de alchymistische geschriften zoowel »het kwik 
der philosophen” als het gewone kwik worden voorgesteld , is het- 
zelfde , waarmede thans nog in den Annuaire des longitudes de planeet 
Merkurius aangewezen wordt (berthelot). 
Aan beide namen »kwik” en » zwavel”, zooals zij door geber werden 
bedoeld , beantwoordt dus een begrip van krachtig werkende stoffen , 
waarvan de metalen de zetel zouden zijn. Met die werkzame beginsels 
vergeleken was de stof, waaruit het metaal bestond, van zeer gering 
belang. Er bestond tusschen deze twee, de stof en de eigenschappen, 
een dergelijk verband als tusschen den slaapbol en de morphine, die 
hij bevat, of tusschen den kinabast en de chinine, die er het belang- 
rijke bestanddeel van is. Terwijl echter het hedendaagsch natuuronderzoek 
niet tevreden is , voordat uit krachtig werkende plantendeelen de 
daarin voorkomende werkzame beginsels in tastbaren vorm zijn afge- 
scheiden , stelde men er zich vroeger mede tevreden voor de eene of 
andere kenmerkende eigenschap der metalen eene oorzaak te onder- 
stellen in zoogenaamde grondstoffen. 
Voor een juist begrip van de meeningen der alchymisten is het 
noodig (het zij hier nog eens herinnerd) onderscheid te maken tusschen 
de beteekenis van de namen van hunne grondstoffen , zooals zij en 
zooals wij die thans verstaan. Immers evenmin als de grondstof » water” 
van aristoteles met de vloeistof gelijk staat , waaraan het woord ons 
in de eerste plaats doet denken, is de grondstof »kwik” van geber 
gelijk aan het vloeibaar metaal , dat in onze thermometers den warmte- 
graad aanwijst, of beantwoordt zijne grondstof »zwavel” aan de stof, 
die in de gedaante van zwavelbloemen met poeder van houtskool en 
fijngewreven salpeter tot buskruit wordt vermengd. Lastig valt het 
evenwel dit onderscheid te maken , wanneer zij ook over deze zwavel 
en dit kwik gaan spreken en daarvoor dan dezelfde namen en de- 
zelfde teekens gebruiken. Eene andere moeielijkheid ontstaat hieruit, 
