DE LEER DER ALCHYMISTEN. 
375 
dat in vroeger tijden werkelijk bestaande stoffen namen droegen , die 
thans aan andere stoffen worden gegeven. Nog onlangs herinnerde 
berthelot er aan , dat het a-bar der oude Chaldeën gewoonlijk door 
tin werd vertaald , terwijl hij vond , dat een uit de aldus genoemde 
stof vervaardigd voorwerp uit zuiver magnesiumcarbonaat was ver- 
vaardigd. Ook vond hij zuiver antimoon in een beeldje , waarvan de 
stof, waaruit het bestond , waarschijnlijk lood zou zijn genoemd L 
Wie een aanhanger was van de voorstelling van geber omtrent de 
samengesteldheid der metalen, moest, wij zagen het, de mogelijkheid 
van de verandering der metalen erkennen. Langs den weg der proef- 
neming kon dus worden gezocht zoowel om edele metalen te zuiveren 
of om ze tot onedele te verlagen en het lag wel voor de hand , dat 
vooral het eerste menigeen zou verleiden een beoefenaar van het »groote 
werk” of een zoogenaamd » adept” te worden. 
Wel werd de beschouwing van geber gewijzigd en traden later 
voor zijne grondstoffen andere in de plaats , al naarmate in de ver- 
schillende tijden aan andere eigenschappen grooter waarde werd ge- 
hecht , toch bleef men de metalen beschouwen als bezield door eenige 
gemeenschappelijke beginsels en zoolang dit duurde , was daarvan de 
zucht om goud te maken het logisch gevolg. Men zocht het middel 
om de onzuivere metalen te genezen van het gebrekkige , dat hun 
aankléefde, en de verwachtingen, die van den zoogenaamden » steen 
der wijzen” werden gekoesterd , namen voortdurend grooteren omvang 
aan , trots alle teleurstellingen , welke men bij het zoeken naar dit 
wonderdadig middel ondervond. 
In het begin der zestiende eeuw behoorde paracelsüs tot de gezag- 
hebbende mannen. In zijne werken wordt eene voorstelling als van 
geber tot alles wat bestaat uitgebreid ; mineralen en metalen , plant- 
aardige en dierlijke stoffen bevatten volgens hem drie beginselen : 
zwavel, kwik en zout 1 2 . Waar een lichaam brandbaar is en dus door 
1 Album der Natuur , 1887, Februari. 
2 van Deventer vermeldt op gezag van kopp, dat uit de geschriften van para- 
celstjs niet blijkt, hoe hij over de vier grondstoffen van aristoteles dacht. In 
zijne Alchemie in dlterer und neuerer Zeit (Deel I bladz. 85) zegt KOPP echter, 
dat paracelsüs wel degelijk het bestaan der vier bedoelde grondstoffen aannam , 
waaruit ten laatste alles bestond. Ook dumas deed dit in zijne Legons sur la philo- 
sophie chimique (bladz. 38); volgens hem sprak paracelsüs nog van eene vijfde 
grondstof, waarin de eigenschappen der vier gewoonlijk genoemden in volmaakten 
staat vereenigd waren. Iets dergelijks zou raymundus lulliüs met eene quinta essentia 
hebben bedoeld, die dan het wezen der krachten in het bijzonder in zich vereenigde. 
