DE LEEK. DEK ALCHYMISTEN. 
377 
wanneer men bij het begieten water gebruikte, waarin een zeer ge- 
ringe hoeveelheid van den steen der wijzen verdeeld was. Dat het 
den gelukkigen vinder aan geen aardsche schatten ontbreken zou , was 
een on uitputtelijke troost voor velen , die zich bij het arbeiden met 
hunne fornuizen arm stookten en velen hunner beroemde voorgangers 
in armoede , maar door dezelfde hoop bezield , hadden zien sterven. 
Het voornaamste doel, waarop men bij het volbrengen van schei- 
kundige bewerkingen het oog had gevestigd , was dan het zoeken 
naar de geheimzinnige stof, die de eigenschappen van de ziel der 
metalen in zuiveren toestand te voorschijn roepen zon. Om den steen 
der wijzen te kunnen bereiden moest men eerst de materia prima (eerste 
stof of waarachtige Materie) hebben , die ook wel met de namen Jonk- 
vrouwen Melk , Materie der philosophen , geest der wereld , Azoth , Kwik 
der philosophen bestempeld werd. Daartoe stookte men en » maakte zich 
de handen vuil met houtskool” (eene uitdrukking, die gaarne werd 
gebruikt , wanneer men anderen , die geen proeven deden , vrees voor 
eene dergelijke ontsiering verweet). 
Lang heeft deze opvatting aangaande de samenstelling der natuur 
geheerscht. Daarvan getuigt nog het in 1666 door den beroemden 
glauber uitgegeven werkje over de drie beginselen der metalen , namelijk 
de zwavel , het kwik en het zout der wijzen. De beteekenis van deze 
drie is nog dezelfde als bij paracelsus. Het toevoegsel »der wijzen” 
wijst er reeds op, dat zwavel, kwik en zout hier geheel iets anders 
zijn dan gewone zwavel, gewoon kwik en gewoon zout. Wat glaubek 
er van vertelt, hangt evenzeer in de lucht als hetgeen zijne voor- 
gangers er over hadden gezegd ; omslachtige verhalen van proeven , 
welke hij had gedaan en die niet tot het gewenschte doel hadden 
geleid, zonder evenwel het vertrouwen van den man voor het minst 
te doen wankelen. Hoe blijmoedig hij het mislukken zijner proef- 
nemingen soms aanzag, blijkt uit het volgend verhaal, waar sprake 
is van eenen rooden steen, die aan zilver eene gele kleur had mede- 
gedeeld un het dus op goud had doen gelijken. Had hij denzelfden 
invloed op goud , dan zou dit zich wellicht in zuiverder staat dan te 
voren vertoonen. Helaas ! de verwachting werd niet vervuld ; de steen 
deed het tegenovergestelde, » opende met de minste moeite het zoo 
stevige slot van het goud en onttrok daaraan de koninklijke ziel”; 
het goud was bijna geheel en al kleurloos geworden en dus ontaard 
in plaats van verbeterd. Glaubek was hierover eerst niet weinig ont- 
steld , doch bekwam weldra van den schrik. Verhinderen andere bezig- 
