380 
DE LEER DER ALCHYMISTEN. 
In September 1768 verlaat hij wegens ziekte Leipzig om bij zijne 
ouders in Frankfort zijne genezing af te wachten. Wij zien hem hier 
weldra , daartoe door Fraulein von klettenberg opgewekt , de werken 
lezen van welling , van paracelsls , van basilius valentinus en van 
anderen , die over de alchymie handelden. Met de zoo even genoemde 
vriendin en zijne moeder tracht hij de zoo dikwijls, ja doorgaans, on- 
duidelijke uitdrukkingen te verstaan ; het ging hem als vele anderen , 
het eene oogenblik meent hij eene duidelijke beschrijving van scheikun- 
dige bewerkingen te lezen en onmiddellijk daarop breidt de schrijver 
door enkele mystieke uitdrukkingen den sluier der geheimzinnigheid 
over het zoo even gezegde uit. »In deze afwisseling van licht en 
duisternis hielden wij elkander gezelschap” zegt göthe, »en eigenlijk 
stelden wij in de geheimenissen zelve meer belang dan wij in de 
openbaring daarvan hadden kunnen doen.” 
Toen de zieke zóóver hersteld was , dat hij zijne kamer niet meer 
behoefde te houden , volgde hij weldra het voorbeeld van zijne vriendin , 
die in haar huis eene kleine blaasbalg en eene verzameling van kolven 
en retorten had en naar de voorschriften uit de boeken haar best 
deed om uit ijzer een algemeen geneesmiddel te bereiden. Allerlei 
zonderlinge stoffen uit den makrokosmos en den mikrokosmos worden 
weldra door göthe aan het scheikundig onderzoek onderworpen; 
voornamelijk legde hij zich toe op de bereiding van het luchtzout, 
eene geheimzinnige stof, die bij alle werkingen eene belangrijke rol 
zou spelen. Eene proef, waarin hij bijzonder belang stelde, was de 
bewerking , die wij thans de bereiding van waterglas noemen. Zuiver 
kwarts werd met een bijtend loog gesmolten ; het vloeibare waterglas , 
hetwelk hierbij ontstond , was zóó fraai , dat het voor eene »jonk- 
vrouwelijke aarde” werd aangezien, waarmede men verder werken 
kon. Eenige malen scheidde het kiezelzuur zich uit het waterglas als 
eene » dierlijke gelei” af, naar göthe meende. Ten slotte liep deze 
zaak echter weder op teleurstellingen uit. 
Als eene vierde persoon , die in al deze bewerkingen belang stelde , 
zien wij den geneesheer optreden. Allerlei wonderbaarlijke geruchten 
waren omtrent dezen man in omloop. Hij had , zoo meende men , zelf 
eenige geheime geneesmiddelen bereid , waarover hij zich nooit in 
het openbaar uitliet, daar de wet het gebruik van dergelijke stoffen 
verbood; zelfs zou hij in het bezit van een middel tegen alle kwalen 
zijn. Slechts in zeldzame gevallen werd dit gebruikt; in den eersten 
tijd van goethe’s ziekte, toen zijn leven ernstig in gevaar was, had 
