DE PAALWORM 
DOOR 
F. L. ORTT. 
Onder alle levende schepselen, die aarde, lucht en water bevolken, 
is er waarschijnlijk geen enkel te vinden , dat ons , kalme Nederlanders , 
zoo’n schrik op het lijf heeft gejaagd als de paalworm. En hoewel 
men tegenwoordig om zooveel andere dingen denkt , dat de paalworm- 
vrees bij het publiek zeer verminderd , zoo niet geheel verdwenen is , 
is het misschien toch goed ’t een en ander aangaande dezen vijand 
mede te deelen , die nimmer rust, maar af en toe onze kustbewoners 
en ingenieurs met de grootste zorgen verhult. Het zij me dan vergund 
een overzicht te geven van de wijze, waarop de paalworm zijne ver- 
woestende werking verricht, en welke middelen men daartegen met 
min of meer succes heeft aangewend. 
Vooreerst in ’t kort de geschiedenis van zijne aanvallen. 
Het blijkt dat de paalworm ( Teredo Navalis ) reeds in de oudste 
tijden bekend was, daar vitruvius en ovimus reeds spraken van 
schepen , door den verborgen houtworm bedorven. De beroemde zee- 
vaarder dampier verhaalt, dat toen hij in het midden van het jaar 
1686 bij het eiland Muidanoa, gelegen oostelijk van Teneriffe, was 
gekomen , zijn schip benevens eenige andere , in de nabijheid daarvan 
gelegen , door een’ hem onbekenden worm doorknaagd werd. Inzon- 
derheid werd zijn schip in de baai van Campèche door dit verslindend 
gedierte zoo sterk aangetast , dat het als een honigraat was uitgevreten. 
Volgens bericht van scheepstimmerlieden te Enkhuizen waren de haring- 
buizen , die in 1714 en 1727 in de Noordzee bij de Schotsche eilanden 
