DE PAALWORM. 
383 
Fig. 1. Teredo navalis, van de buikzijde 
gezien. 
a. schelp. 
b. voet. 
c. palletten. 
d. branchiaal-sipho. 
e. cloaeaal-sipho. 
Fig. 2. Stuk kout met gangen van paal- 
wormen . 
AB. buitenoppervlakte. 
C. uitwendige openingen van 
gangen. 
D. paalworm, bevat in een der 
geopende gangen. 
B. deelen van den kalkkoker. 
Fig. 3. Lycoris fucata. 
vischten , zoodanig door den worm 
doorknaagd , dat deze schepen ge- 
heel moesten hersteld werden. Het 
was echter niet vóór 1730 dat de 
algemeene aandacht in ons vader- 
land op dit weekdier werd ge- 
vestigd. In dat jaar vertoonde de 
paalworm zich aan den Westkap- 
pelschen zeedijk en verdere zee- 
werken van Walcheren. In het 
midden van September 1731 wer- 
den de Drechterlandsche zeedijken 
door storm geteisterd , en tot niet 
geringen schrik zag men , dat de 
palen , ter bescherming van dien 
dijk en langs de Bovenkarspelsche 
en Grootebroeksche dijken inge- 
slagen , bij den grond afbraken. 
Ditzelfde feit werd op Tessel en 
aan de Friesche kust waargenomen , 
waar nieuwe palen zoodanig door 
een’ soort van zeeworm doorknaagd 
werden , dat zij van zelf omvielen. 
In een brief, den léden November 
1732 uit ’s Gravenhage geschreven, 
wordt Amsterdam voorgesteld als 
» slechts twee duimen van zijn’ 
ondergang verwijderd , vermits de 
huizen , welke alle op palen staan , 
zich in het grootste gevaar bevinden 
van in te storten , aangezien de 
palen , alle door den worm door- 
knaagd , geen steun meer kunnen 
verleenen. Men ruimt (zoo vervolgt 
de schrijver) al het kostbare huis- 
raad en alle koopmansgoederen op, 
en de kooplieden zelf beginnen te 
vluchten. De bewoners van groote 
vlekken en dorpen zijn door de 
