384 
DE PAALWORM. 
Staten- Generaal ernstig aangemaand om de plaats, waar zij zich vestigden, 
te verlaten.” In de Berner Zeitung wordt het nog erger gemaakt, 
daar wordt gesproken van » geheel vernietigde dijken, waaraan dage- 
lijks 6000 man werken ; in weerwil daarvan worden de dijken eiken 
dag met groote gaten door den worm uitgehold. Het dier heeft een 
zoo harden kop , dat men dezen met geen hamer kan stuk slaan.” 
Deze opgaven , als wel wat sterk gekleurd , daarlatende , zoo is het 
toch zeker, dat door den ‘worm aanzienlijke schade aan de zeeweringen , 
beschoeiingen en schepen werd toegebracht. Aan de Drechterlandsche 
dijken alleen bedroeg deze meer dan anderhalf millioen. De Staten van 
Holland en West Friesland kenden ƒ 300,000 subsidie toe tot het 
maken van wierriemen , ten einde daardoor de paalregels te vervangen 
en de dijken tegen den aanval der zee te beveiligen. In Noord-Holland 
kostte de dijkverbetering 5 l / 2 millioen. 
Om een’ dijk te beschermen werd aan de zeezijde de buitenglooiing 
ter breedte van 3 a 4 M. uitgegraven tot 0,50 a 0,70 M. beneden 
laagwater. Deze lange, evenwijdig met den dijk loopende sleuf werd 
met in zee opgevischt wier aangevuld niet alleen , maar terzelfder 
breedte tot 2 a 3 M. boven volzee opgestapeld. De hiertoe benoo- 
digde massa wier was bijna ongeloofelijk , wanneer men nagaat , dat 
deze plant door het steeds ophoogen zoodanig in elkander zakt en 
knijpt, dat van 1,00 a 1,50 M. hoogte opstapeling in de onderlagen 
slechts eene dikte van 0,10 M. overblijft. Het wier gaat na jaren 
door den aanhoudenden druk in eene compacte geelbruine waterdichte 
massa over , die in horizontale lagen met de spade kan worden weg- 
geschept en in lossen toestand op het water drijft. Dit heeft men 
onder anderen in 1885 kunnen waarnemen bij het wegruimen van 
een stuk zeedijk te Enkhuizen , ten behoeve van de nieuwe spoorweg- 
haven. 
Die wierriemen hadden echter het nadeel van , aan het dagelijksch 
golfgeklots blootgesteld , te slijten ; d. i. op de hoogte tusschen laag- 
en hoogwater te worden uitgehold en om te vallen door aandrang 
van den achterliggenden grond en van hun eigen gewicht. Daar men 
wierriemen niet herstellen kan door het inzetten van stukken , doch 
men steeds een geheel vak moet vernieuwen , zoo werden liever de 
uitgeholde wierriemen onder de voorzijde met puin en zwaren steen 
bestort, en zoo tegen omvallen beveiligd. Vandaar dat men in boven- 
genoemden Enkhuizenschen zeedijk dit puin in zoo enorme hoeveel- 
heden vond, dat het opruimen er van zeer tijdroovend was. Die be- 
